Qoraxoniylar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 272–273-b. — ziyouz.com
Qoraxoniylar QORAXONIYLAR, xoniylar, xoqoniylar — Qoraxoniylar davlatini boşqargan xoqonlar sulolasi. «Q.» iborasi şartli ravişda sulola nomi sifatida qöllanilib, davlat hukmdorlari «qoraxon» — buyuk xon unvoni bilan yuritilgan. Şu bois şarq-şunos olim V.V.Grigoryev sulolaga «Q.», deb nom bergan va u ilmiy adabiyotlarda mustahkam örnaşib qolgan. Q.ning yirik vakillari: Abdulkarim Sotuq Buğroxon (859 — 955), Muso ibn Abdulkarim (955— 970), Hasan ibn Sulaymon (977—992), Ahmad ibn Ali Arslonxon (998—1017; hokimiyat amalda ukasi Nasr ibn Ali qölida bölgan, u Movarounnahrni bosib olgan), Mansur ibn Ali (1017—26), Ibrohim ibn Nasr Tamğaçxon (1040—70), Ars-lonxon Muhammad ibn Sulaymon (1102—30). 1130 y.dan saljuqiylarta, 1140-y.lar boşida qoraxitoylarga qaram bölgan. Q.ning sönggi vakili Usmon ibn Ibrohim 1212 y. Muham-mad Xorazmşoh tomonidan ağdarilib qatl qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРАХОНИЙЛАР, хонийлар, хоқонийлар — Қорахонийлар давлатини бошқарган хоқонлар сулоласи. «Қ.» ибораси шартли равишда сулола номи сифатида қўлланилиб, давлат ҳукмдорлари «қорахон» — буюк хон унвони билан юритилган. Шу боис шарқ-шунос олим В.В.Григорьев сулолага «Қ.», деб ном берган ва у илмий адабиётларда мустаҳкам ўрнашиб қолган. Қ.нинг йирик вакиллари: Абдулкарим Сотуқ Буғрохон (859 — 955), Мусо ибн Абдулкарим (955— 970), Ҳасан ибн Сулаймон (977—992), Аҳмад ибн Али Арслонхон (998—1017; ҳокимият амалда укаси Наср ибн Али қўлида бўлган, у Мовароуннаҳрни босиб олган), Мансур ибн Али (1017—26), Иброҳим ибн Наср Тамғачхон (1040—70), Арс-лонхон Муҳаммад ибн Сулаймон (1102—30). 1130 й.дан салжуқийларта, 1140-й.лар бошида қорахитойларга қарам бўлган. Қ.нинг сўнгги вакили Усмон ибн Иброҳим 1212 й. Муҳам-мад Хоразмшоҳ томонидан ағдарилиб қатл қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.