Qorin böşliği
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 311-b. — ziyouz.com
Qorin böşliği - tana ikkilamçi böşliğining bir qismi; umurtqali hayvonlarda buyrak va yurakdan, sut emizuvçilarda esa buyrak, yurak va öpkadan taşqari hamma içki a'zolar joylaşadi. Yetuk holatdagi tuban umurtqali hayvonlarda Q.b.ni yurak oldi böşliği bilan tutaştiruvçi kanallar saqlanadi. Köpçilik baliklarda Q.b. taşqi muhit bilan abdominal teşiklar orqali aloqada böladi. Tögarak oğizlilar va baliqlarda Q.b.ning oldida yurak oldi böşliği joylaşadi; quruklikda yaşovçi umurtqalilarda u ketinga surilgan va Q.b.ga kiradi. Sut emizuvçilarda kökrak tösiği yoki diafragma hosil bölişi natijasida yurak oldi böşliği öpkani saqlovçi Q.b.ning old qismi bilan birga uning qolgan qismlaridan ajralib turadi. Odamda Q.b. qorin deb ham ataladi, unda me'da-içak yöli (qizilöngaçning qorin qismidan töğri içakgaça), jigar. me'da osti bezi, taloq, buyrak usti bezi va b. a'zolar joylaşadi.
Q.b.dagi seroz suyuqlik qorin pardani hamişa namlab turadi. Şuning uçun Q.b.dagi a'zolar bir-biriga işqalanmay yengil harakatlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРИН БЎШЛИҒИ - тана иккиламчи бўшлиғининг бир қисми; умуртқали ҳайвонларда буйрак ва юракдан, сут эмизувчиларда эса буйрак, юрак ва ўпкадан ташқари ҳамма ички аъзолар жойлашади. Етук ҳолатдаги тубан умуртқали ҳайвонларда Қ.б.ни юрак олди бўшлиғи билан туташтирувчи каналлар сақланади. Кўпчилик баликларда Қ.б. ташқи муҳит билан абдоминал тешиклар орқали алоқада бўлади. Тўгарак оғизлилар ва балиқларда Қ.б.нинг олдида юрак олди бўшлиғи жойлашади; қурукликда яшовчи умуртқалиларда у кетинга сурилган ва Қ.б.га киради. Сут эмизувчиларда кўкрак тўсиғи ёки диафрагма ҳосил бўлиши натижасида юрак олди бўшлиғи ўпкани сақловчи Қ.б.нинг олд қисми билан бирга унинг қолган қисмларидан ажралиб туради. Одамда Қ.б. қорин деб ҳам аталади, унда меъда-ичак йўли (қизилўнгачнинг қорин қисмидан тўғри ичакгача), жигар. меъда ости бези, талоқ, буйрак усти бези ва б. аъзолар жойлашади.
Қ.б.даги сероз суюқлик қорин пардани ҳамиша намлаб туради. Шунинг учун Қ.б.даги аъзолар бир-бирига ишқаланмай енгил ҳаракатланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.