Qorin pardasi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 311-b. — ziyouz.com
Qorin pardasi - odam va hayvonlar qorin böşliği devorlarini içki tomondan qoplab, uning içidagi a'zolarni örab turadigan yupqa seroz parda. Q.p.ning taşqi qavati mezoteliydan hosil bölib, birikti-ruvçi tolali töqima esa uning asosini taşkil etadi. Q.p. içki a'zolarni örab turuvçi visseral varaq va qorin devorini örab turuvçi pariye-tal varaqdan iborat. Normal holatda varaklar örtasidagi böşliqda seroz suyuqlik böladi. Q.p. şu suyuqlik bilan namlanib turgani uçun qorin böşli-ğidagi a'zolar bir-biri bilan işqalanmaydi. Q.p.ning taşqi böşliğida yoğ töqimalari, buyrak, buyrak usti bezi va siydik yöli joylaşgan. Q.p. bu a'zolarni faqat oldingi yuzasinigina qoplab turadi. Içki a'zolar Q.p. bilan har tomonlama (intra-peritoneal), uçala tomondan (mezo-peritoneal) yoki bir tomonlama (ekstraperitoneal) öralişi mumkin. Q.p. içaklar uçun tutqiçlar hosil qiladi; ular oraliğida yoğ töqimalari, limfa tugunlari va qon tomirlar joylaşgan. Q.p. qorin böşliğidagi a'zolar oldida yoğ qatlami — çarvint hosil qiladi. Q.p. hujayralari himoya xususiyatiga ega bölib, ular ba'zi kasalliklar (appenditsit, me'da yarasining yorilib ketişi va b.) da hamda operatsiyalarda qorin böşliğiga tuşgan mikroblarni nobud qiladi. şikastlanişlarda, ayrim operatsiyalar (mas, appenditsit) keçiktirilganda Q.p.ning yalliğlanişi — peritonit kuzatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРИН ПАРДАСИ - одам ва ҳайвонлар қорин бўшлиғи деворларини ички томондан қоплаб, унинг ичидаги аъзоларни ўраб турадиган юпқа сероз парда. Қ.п.нинг ташқи қавати мезотелийдан ҳосил бўлиб, бирикти-рувчи толали тўқима эса унинг асосини ташкил этади. Қ.п. ички аъзоларни ўраб турувчи висцерал варақ ва қорин деворини ўраб турувчи парие-тал варақдан иборат. Нормал ҳолатда вараклар ўртасидаги бўшлиқда сероз суюқлик бўлади. Қ.п. шу суюқлик билан намланиб тургани учун қорин бўшли-ғидаги аъзолар бир-бири билан ишқаланмайди. Қ.п.нинг ташқи бўшлиғида ёғ тўқималари, буйрак, буйрак усти бези ва сийдик йўли жойлашган. Қ.п. бу аъзоларни фақат олдинги юзасинигина қоплаб туради. Ички аъзолар Қ.п. билан ҳар томонлама (интра-перитонеал), учала томондан (мезо-перитонеал) ёки бир томонлама (экстраперитонеал) ўралиши мумкин. Қ.п. ичаклар учун тутқичлар ҳосил қилади; улар оралиғида ёғ тўқималари, лимфа тугунлари ва қон томирлар жойлашган. Қ.п. қорин бўшлиғидаги аъзолар олдида ёғ қатлами — чарвинт ҳосил қилади. Қ.п. ҳужайралари ҳимоя хусусиятига эга бўлиб, улар баъзи касалликлар (аппендицит, меъда ярасининг ёрилиб кетиши ва б.) да ҳамда операцияларда қорин бўшлиғига тушган микробларни нобуд қилади. шикастланишларда, айрим операциялар (мас, аппендицит) кечиктирилганда Қ.п.нинг яллиғланиши — перитонит кузатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.