Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Qörquv

    Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 440–441-b. — ziyouz.com

    Qörquv — insondagi ruhiy holatlardan biri; narsa va hodisalarning asl mohiyati, körinişi töğrisida aniq tasavvurning yöqligi tufayli bezovtalaniş, hadiksiraş, taşvişlaniş keçinmalarining yuzaga keli-şi. Q. köpinça odamlarda yurak uri-şining ortişi, badanning ter bilan qoplanişida öz ifodasini topadi. Q. insonlarda tasodifiy, favquloddagi vaziyatlarda, nevrotik holatlarda, ruhiy şikastlanişda uçrab turadi. Q.dan odam özini noxuş, noqulay his etsa-da, lekin köpinça özini özi nazorat qila olmaydi. Ongsizlikning onglilikdan ustunligi şunday holatni keltirib çiqaradi. Çuqur hayajonlaniş oqibatida kişi ruhan qattiq azoblanadi. Psixologiyada Q.ning har xil turlari örganilgan. Q.ning asosiy körinişlari: kasal bölib qolişdan qörqiş, köpçilikdan izza bölişdan qörqiş, qizarişdan qörqiş, uyda yolğiz qolişdan qörqiş, trans-port vositalaridan qörqiş, şifokordan qörqiş, nizodan qörqiş, mozordan qörqiş, hayvonlardan qör-qiş, jimlikdan qörqiş, murdadan qörqiş, huquq-tartibot xodimlaridan qörqiş va b. Insonni tabiat va turmuşdagi voqeliklarni töğri tuşunişga, idrok qilişga örgatiş, maşq qildiriş orqali Q.ni kamay-tiriş mumkin. Şaxsning sust, zaif asab tizimini jonlantiriş, tana a'zolarini maşq qildiriş, noxuş keçinmalarni bartaraf etiş orqali Q.ning taşqi ifodasini kamaytirsa böladi. Psixoterapevtik ta'sir ötka-ziş vositalari yordami bilan Q.ni asta-sekin yöqotiş imkoniyati mavjud.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ҚЎРҚУВ — инсондаги руҳий ҳолатлардан бири; нарса ва ҳодисаларнинг асл моҳияти, кўриниши тўғрисида аниқ тасаввурнинг йўқлиги туфайли безовталаниш, ҳадиксираш, ташвишланиш кечинмаларининг юзага кели-ши. Қ. кўпинча одамларда юрак ури-шининг ортиши, баданнинг тер билан қопланишида ўз ифодасини топади. Қ. инсонларда тасодифий, фавқулоддаги вазиятларда, невротик ҳолатларда, руҳий шикастланишда учраб туради. Қ.дан одам ўзини нохуш, ноқулай ҳис этса-да, лекин кўпинча ўзини ўзи назорат қила олмайди. Онгсизликнинг онглиликдан устунлиги шундай ҳолатни келтириб чиқаради. Чуқур ҳаяжонланиш оқибатида киши руҳан қаттиқ азобланади. Психологияда Қ.нинг ҳар хил турлари ўрганилган. Қ.нинг асосий кўринишлари: касал бўлиб қолишдан қўрқиш, кўпчиликдан изза бўлишдан қўрқиш, қизаришдан қўрқиш, уйда ёлғиз қолишдан қўрқиш, транс-порт воситаларидан қўрқиш, шифокордан қўрқиш, низодан қўрқиш, мозордан қўрқиш, ҳайвонлардан қўр-қиш, жимликдан қўрқиш, мурдадан қўрқиш, ҳуқуқ-тартибот ходимларидан қўрқиш ва б. Инсонни табиат ва турмушдаги воқеликларни тўғри тушунишга, идрок қилишга ўргатиш, машқ қилдириш орқали Қ.ни камай-тириш мумкин. Шахснинг суст, заиф асаб тизимини жонлантириш, тана аъзоларини машқ қилдириш, нохуш кечинмаларни бартараф этиш орқали Қ.нинг ташқи ифодасини камайтирса бўлади. Психотерапевтик таъсир ўтка-зиш воситалари ёрдами билан Қ.ни аста-секин йўқотиш имконияти мавжуд.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.