Qöşilmaslik harakati
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 455–456-b. — ziyouz.com
Qöşilmaslik harakati - harbiy-siyosiy bloklar va guruhlarda qatnaşmaslikni öz taşqi siyosatining asosiy yöli deb e'lon qilgan mamlakatlarni birlaştiruvçi hara-kat. 2-jahon uruşidan keyin paydo bölgan va hozirda 100 dan ortiq davlatni birlaştiradi. Uşbu harakatda mustamlakaçilik asoratidan ozod bölgan davlatlarning köpçiligi iştirok etadi. Q.h.da qatnaşuvçi davlatlar 1961 y.da «Qöşilmaslikning beş tamoyili»ni e'lon qilganlar. Ular quyidagilardan iborat; turli tuzumdagi davlatlar bilan tinç-totuv yaşaş, qöşilmaslik; xalklarning mustamlakaçilarga qarşi qaratilgan milliy ozodlik harakatini qöllab-quvvatlaş; buyuk davlatlar örtasidagi nizolarga taalluqli harbiy it-tifoqlarda qatnaşmaslik; harbiy kelişuvlarda qatnaşmaslik; öz hududida xorijiy harbiy bazalarni joylaştirmaslik. 1990- y.lar boşigaça qöşilmagan mamlakatlarning quyidagi konferensiyalari bölib ötgan: Belgrad (Yugoslaviya, 1961 y. sent.; 25 davlat), Qohira (Misr, 1964 y. okt.; 47 davlat), Lusaka (Zambiya, 1970 y. sent.; 54 davlat), Jazoir (1973 y. sent.; 76 davlat), Kolombo (Şri Lanka, 1976 y. avg.; 86 davlat, şuningdek, 29 mamlakat, xalqaro taşkilot va milliy ozodlik hara-katlari vakillari kuzatuvçi va mehmonlar sifatida iştirok etgan), Ga-vana (Kuba, 1979 y. sent.; 95 davlat va milliy ozodlik harakatlari, şuningdek, 39 mamlakat, xalqaro taşkilotlar va milliy ozodlik hara-katlari vakillari kuzatuvçi va mehmonlar sifatida iştirok etgan), Dehli (Hindiston, 1983 y. dek.; 97 davlat va milliy ozodlik harakatlari, şuningdek, 41 mamlakat, xalqaro taşkilot va milliy ozodlik hara-katlari vakillari kuzatuvçi va mehmonlar sifatida iştirok etgan), xarare (Zimbabve, 1986 y. avg.-sent.; 100 davlat va milliy ozodlik hara-katlari), Belgrad (Yugoslaviya, 1989 y. sent.; 102davlat), Jakarta (Indoneziya, 1992 y. sent.; 108 davlat).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎШИЛМАСЛИК ҲАРАКАТИ - ҳарбий-сиёсий блоклар ва гуруҳларда қатнашмасликни ўз ташқи сиёсатининг асосий йўли деб эълон қилган мамлакатларни бирлаштирувчи ҳара-кат. 2-жаҳон урушидан кейин пайдо бўлган ва ҳозирда 100 дан ортиқ давлатни бирлаштиради. Ушбу ҳаракатда мустамлакачилик асоратидан озод бўлган давлатларнинг кўпчилиги иштирок этади. Қ.ҳ.да қатнашувчи давлатлар 1961 й.да «Қўшилмасликнинг беш тамойили»ни эълон қилганлар. Улар қуйидагилардан иборат; турли тузумдаги давлатлар билан тинч-тотув яшаш, қўшилмаслик; халкларнинг мустамлакачиларга қарши қаратилган миллий озодлик ҳаракатини қўллаб-қувватлаш; буюк давлатлар ўртасидаги низоларга тааллуқли ҳарбий ит-тифоқларда қатнашмаслик; ҳарбий келишувларда қатнашмаслик; ўз ҳудудида хорижий ҳарбий базаларни жойлаштирмаслик. 1990- й.лар бошигача қўшилмаган мамлакатларнинг қуйидаги конференциялари бўлиб ўтган: Белград (Югославия, 1961 й. сент.; 25 давлат), Қоҳира (Миср, 1964 й. окт.; 47 давлат), Лусака (Замбия, 1970 й. сент.; 54 давлат), Жазоир (1973 й. сент.; 76 давлат), Коломбо (Шри Ланка, 1976 й. авг.; 86 давлат, шунингдек, 29 мамлакат, халқаро ташкилот ва миллий озодлик ҳара-катлари вакиллари кузатувчи ва меҳмонлар сифатида иштирок этган), Га-вана (Куба, 1979 й. сент.; 95 давлат ва миллий озодлик ҳаракатлари, шунингдек, 39 мамлакат, халқаро ташкилотлар ва миллий озодлик ҳара-катлари вакиллари кузатувчи ва меҳмонлар сифатида иштирок этган), Деҳли (Ҳиндистон, 1983 й. дек.; 97 давлат ва миллий озодлик ҳаракатлари, шунингдек, 41 мамлакат, халқаро ташкилот ва миллий озодлик ҳара-катлари вакиллари кузатувчи ва меҳмонлар сифатида иштирок этган), хараре (Зимбабве, 1986 й. авг.-сент.; 100 давлат ва миллий озодлик ҳара-катлари), Белград (Югославия, 1989 й. сент.; 102давлат), Жакарта (Индонезия, 1992 й. сент.; 108 давлат).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.