Qöşoyoqlar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 462-b. — ziyouz.com
Qöşoyoqlar QÖŞOYOQLAR, qöşoyoqsimonlar — kemiruvçilar turkumiga mansub sut emizuvçilar oilasi. 14 uruği, 30 turi ma'lum. Yevro-osiyo, Şim. Afrika va Şim. Ameri-kada tarqalgan. Tanasining uz. 5—26 sm; dumi tanasidan uzun, uçida bir tutam tuki bor. Orqa oyoqlari oldin-gisiga nisbatan 3—4 marta uzun, 1-va 5-barmoqlari qisqargan yoki butunlay yöq. Keyingi 2 oyoğida sakrab harakat qiladi. 3 m gaça uzunlikka sakraydi. Iliq va issiq mintaqalardagi daşt, çöl va çala çöllarda, toğlardagi oçiq landşaftlarda yaşaydi. Yidda 2 martda 1—8 tadan bolalaydi. Hamma Q. qişki uyquga kiradi. Tunda yoki oqşomda faol. Ösimlikning yer ostki qismi, uruğlari, ba'zan haşarot va ularning liçinkalari bilan oziklanadi. Urta Osiyoda mitti Q., katta Q., seversov qöşoyoği, yemurançik qöşoyoq, jun-oyoqli Q., turkman qöşoyoği, taroq-barmoqli Q. va b. tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎШОЁҚЛАР, қўшоёқсимонлар — кемирувчилар туркумига мансуб сут эмизувчилар оиласи. 14 уруғи, 30 тури маълум. Евро-осиё, Шим. Африка ва Шим. Амери-када тарқалган. Танасининг уз. 5—26 см; думи танасидан узун, учида бир тутам туки бор. Орқа оёқлари олдин-гисига нисбатан 3—4 марта узун, 1-ва 5-бармоқлари қисқарган ёки бутунлай йўқ. Кейинги 2 оёғида сакраб ҳаракат қилади. 3 м гача узунликка сакрайди. Илиқ ва иссиқ минтақалардаги дашт, чўл ва чала чўлларда, тоғлардаги очиқ ландшафтларда яшайди. Йидда 2 мартда 1—8 тадан болалайди. Ҳамма Қ. қишки уйқуга киради. Тунда ёки оқшомда фаол. Ўсимликнинг ер остки қисми, уруғлари, баъзан ҳашарот ва уларнинг личинкалари билан озикланади. Урта Осиёда митти Қ., катта Қ., северцов қўшоёғи, емуранчик қўшоёқ, жун-оёқли Қ., туркман қўшоёғи, тароқ-бармоқли Қ. ва б. тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.