Qötirbuloq makoni
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 448-b. — ziyouz.com
Qötirbuloq makoni - 1) mustye davriga oid qad. manzilgoh (mil. av. taxm. 33-ming yillik). Samarqand viloyati Kattaqörğon ş.dan 20 km ğarbda, Çarxin qişloği yaqinidagi Qötirbuloq nomli buloq atrofida joylaşgan.
Manzilgoh 1971 y.da Yu.F. Buryakov boşçiligidagi arxeologlar guruhi tomonidan aniqlangan. Dastlab 1971—90 y.lar davomida manzilgohda N.X.Toşkenboyev arxeologik qazuv işlarini olib bordi. Keyingi yillarda manzilgohda Q. Şimçak boşçiligidagi Özbekiston-Polşa qöşma ekspeditsiyasi iş olib borgan.
Q.m.da mustye davriga oid 5 ta madaniy qatlam aniqlangan; çaqmoqtoş, diorit, kvarsit, kvars va daryo toşlaridan yasalgan qirğiçlar, ötkir uçli paykonlar, teşgiçlar, 2 tomo-niga işlov berilgan bargsimon qurol, daryo toşlaridan yasalgan toş qurollar topilgan. Manzilgoh sohiblari qurol yasaş uçun xom aşyoni Zi-rabuloq toğlari va Zarafşon daryosi qirğoqlaridan olganlar. Manzilgohdan, şuningdek, turli hayvon suyaklari ham topilgan. Bundan körinadi-ki, qötirbuloqliklar xöjalik hayotida ovçilik katta ahamiyat kasb etgan. Manzilgoh toş qurollarini örganiş Qötirbuloq madaniyatining paleolit davri manzilgohlari (Teşiktoş, Obirahmat va b.) madaniyati bilan öxşaş ekanligini körsatdi; 2) samarqand viloyati Nurobod tumanidagi Sazağon qişloğida joylaşgan buloq. Sazağonsoyning söl qirğoğida toş qörğonlardan iborat nekropol mavjud; qabrlar ustiga 15—16-a.larga oid qabrtoşlar qöyilgan. Buloq yaqinida, şuningdek, ilk örta asrlarga oid Sartepa, ilk antik davrga mansub Boysaritepa bor. 2003—05 y.larda Boysaritepada Özbekiston-Italiya arxeologiya ekspeditsiyasi iş olib borgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎТИРБУЛОҚ МАКОНИ - 1) мустье даврига оид қад. манзилгоҳ (мил. ав. тахм. 33-минг йиллик). Самарқанд вилояти Каттақўрғон ш.дан 20 км ғарбда, Чархин қишлоғи яқинидаги Қўтирбулоқ номли булоқ атрофида жойлашган.
Манзилгоҳ 1971 й.да Ю.Ф. Буряков бошчилигидаги археологлар гуруҳи томонидан аниқланган. Дастлаб 1971—90 й.лар давомида манзилгоҳда Н.Х.Тошкенбоев археологик қазув ишларини олиб борди. Кейинги йилларда манзилгоҳда Қ. Шимчак бошчилигидаги Ўзбекистон-Польша қўшма экспедицияси иш олиб борган.
Қ.м.да мустье даврига оид 5 та маданий қатлам аниқланган; чақмоқтош, диорит, кварцит, кварц ва дарё тошларидан ясалган қирғичлар, ўткир учли пайконлар, тешгичлар, 2 томо-нига ишлов берилган баргсимон қурол, дарё тошларидан ясалган тош қуроллар топилган. Манзилгоҳ соҳиблари қурол ясаш учун хом ашёни Зи-рабулоқ тоғлари ва Зарафшон дарёси қирғоқларидан олганлар. Манзилгоҳдан, шунингдек, турли ҳайвон суяклари ҳам топилган. Бундан кўринади-ки, қўтирбулоқликлар хўжалик ҳаётида овчилик катта аҳамият касб этган. Манзилгоҳ тош қуролларини ўрганиш Қўтирбулоқ маданиятининг палеолит даври манзилгоҳлари (Тешиктош, Обираҳмат ва б.) маданияти билан ўхшаш эканлигини кўрсатди; 2) самарқанд вилояти Нуробод туманидаги Сазағон қишлоғида жойлашган булоқ. Сазағонсойнинг сўл қирғоғида тош қўрғонлардан иборат некрополь мавжуд; қабрлар устига 15—16-а.ларга оид қабртошлар қўйилган. Булоқ яқинида, шунингдек, илк ўрта асрларга оид Сартепа, илк антик даврга мансуб Бойсаритепа бор. 2003—05 й.ларда Бойсаритепада Ўзбекистон-Италия археология экспедицияси иш олиб борган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.