Qovun paşşasi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 192-b. — ziyouz.com
Qovun paşşasi — tangaqanotlilar oilasiga mansub haşarot, qovoqdoşlarga mansub ösimliklar (qovun, tarvuz, bodring, qovoqvab.) zararkunandasi. Örta dengiz atrofi, Osiyoda tarqalgan. Içki karantin obyekti. Tanasining uz. 5—6 mm, oç sariq, qanotlarida 3 ta sariq yöli bor. Urğoçilari tuxumlarini (120 tagaça) qovun gulbandlariga, ösimlik poyalariga kesaklar ostiga yakka-yakka qilib qöyadi. 3—5 kun ötgaç, oqiş rangli liçinkalar tuxumdan çiqib qovun xamaklarini teşib kiradi va uruğlarini kemiradi. 10—15 kun qovun içida yaşagan katta yoşli liçinka qovunni teşib çiqib, tuproq tagida 5—7 sm çuqurlikda ğumbakka aylanadi. Q.p.ning liçinkalari teşgan qovunlarda uzun çuqur yöllar paydo böladi va ular çiriydi. Q.p. 2—3 (5) km gaça uçib boradi, bundan taşqari, ular qovun mevalari bilan ham tarqaladi. 4—5 marta avlod beradi.
Kuraş çoralari: zararlangan qovunlar va ösimlik qoldiqlari tezlikda yiğib, kömib yuboriladi, yer keç kuzda çuqur haydaladi, qiş oylarida suğorib muzlatiladi. Ekişdan oldin uruğlar dorilanadi. Uruğlar unib çiqişi, gullaşi va xamaklaş davrida insektitsidlar eritmalari purkaladi.
Abdulaziz Abbosov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОВУН ПАШШАСИ — тангақанотлилар оиласига мансуб ҳашарот, қовоқдошларга мансуб ўсимликлар (қовун, тарвуз, бодринг, қовоқваб.) зараркунандаси. Ўрта денгиз атрофи, Осиёда тарқалган. Ички карантин объекти. Танасининг уз. 5—6 мм, оч сариқ, қанотларида 3 та сариқ йўли бор. Урғочилари тухумларини (120 тагача) қовун гулбандларига, ўсимлик пояларига кесаклар остига якка-якка қилиб қўяди. 3—5 кун ўтгач, оқиш рангли личинкалар тухумдан чиқиб қовун хамакларини тешиб киради ва уруғларини кемиради. 10—15 кун қовун ичида яшаган катта ёшли личинка қовунни тешиб чиқиб, тупроқ тагида 5—7 см чуқурликда ғумбакка айланади. Қ.п.нинг личинкалари тешган қовунларда узун чуқур йўллар пайдо бўлади ва улар чирийди. Қ.п. 2—3 (5) км гача учиб боради, бундан ташқари, улар қовун мевалари билан ҳам тарқалади. 4—5 марта авлод беради.
Кураш чоралари: зарарланган қовунлар ва ўсимлик қолдиқлари тезликда йиғиб, кўмиб юборилади, ер кеч кузда чуқур ҳайдалади, қиш ойларида суғориб музлатилади. Экишдан олдин уруғлар дориланади. Уруғлар униб чиқиши, гуллаши ва хамаклаш даврида инсектицидлар эритмалари пуркалади.
Абдулазиз Аббосов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.