Qoyali toğlar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 325-b. — ziyouz.com
Qoyali toğlar - Şim. Amerikadagi toğ sistemasi, Şim. Amerika Kordilyera toğlarining şarqiy qismi, Kanada va AQŞning ğarbida. Şim.-ğarbdan jan.-şarqqa 3200 km ga çözilgan. Eni 700 km gaça. Tinç okean bilan Atlantika okeani havzalari örtasida suvayirğiç xisoblanadi. Q.t.dan Missuri, Kolorado, Rio-Grande, Sneyk, Arkanzas daryolari boşlanadi. Q.t. 45° ş.k.da şimoliy va jan. qismlarga bölinadi. Uzoqqa çözilgan şim. tizmalari, asosan, granitlardan tuzilgan bölib, eng baland joyi 3954 m (Robson toği). Jan. tizmalari qisqa bölib, qumtoş, gilli slanets, ohak-toşlardan tuzilgan. Eng baland joyi 4399 m (Elbert toği, Q.t.ning eng baland nuqtasi). Iqlimi kontinen-tal, yillik yoğin 1000 mm gaça. Tizmalar keng havzalar bilan bölingan. Molibden, mis, oltin, kumuş, polimetall rudalari, neft, toşkö-mir konlari bor. Geyzer va termal buloq köp. Şim.da toğ tayga örmonlari, toğ tayga siyrak örmonlari, toğ tundra va yalangliklar, jan.da daşt, örmon, subalp igna bargli örmonlar, alp ötloqlari mavjud. Örmonlar çegarasi şim.da 1500 m, jan. da 3600 m balandlikda, undan yuqorisi alp ötloqlari va doimiy qorlar. Qor çiziği jan.da 4000 m, şim.da 2500 m balandda. Vodiylar landşafti daşt va çala çöldan ibo-rat. Jasper, Banf, Yoxo, Yellouston, Roki-Mauntin va b. milliy boğlar taşkil etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОЯЛИ ТОҒЛАР - Шим. Америкадаги тоғ системаси, Шим. Америка Кордильера тоғларининг шарқий қисми, Канада ва АҚШнинг ғарбида. Шим.-ғарбдан жан.-шарққа 3200 км га чўзилган. Эни 700 км гача. Тинч океан билан Атлантика океани ҳавзалари ўртасида сувайирғич хисобланади. Қ.т.дан Миссури, Колорадо, Рио-Гранде, Снейк, Арканзас дарёлари бошланади. Қ.т. 45° ш.к.да шимолий ва жан. қисмларга бўлинади. Узоққа чўзилган шим. тизмалари, асосан, гранитлардан тузилган бўлиб, энг баланд жойи 3954 м (Робсон тоғи). Жан. тизмалари қисқа бўлиб, қумтош, гилли сланец, оҳак-тошлардан тузилган. Энг баланд жойи 4399 м (Элберт тоғи, Қ.т.нинг энг баланд нуқтаси). Иқлими континен-тал, йиллик ёғин 1000 мм гача. Тизмалар кенг ҳавзалар билан бўлинган. Молибден, мис, олтин, кумуш, полиметалл рудалари, нефть, тошкў-мир конлари бор. Гейзер ва термал булоқ кўп. Шим.да тоғ тайга ўрмонлари, тоғ тайга сийрак ўрмонлари, тоғ тундра ва ялангликлар, жан.да дашт, ўрмон, субальп игна баргли ўрмонлар, альп ўтлоқлари мавжуд. Ўрмонлар чегараси шим.да 1500 м, жан. да 3600 м баландликда, ундан юқориси альп ўтлоқлари ва доимий қорлар. Қор чизиғи жан.да 4000 м, шим.да 2500 м баландда. Водийлар ландшафти дашт ва чала чўлдан ибо-рат. Жаспер, Банф, Йохо, Йеллоустон, Роки-Маунтин ва б. миллий боғлар ташкил этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.