Qöytikan
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 424-b. — ziyouz.com
Qöytikan — murakkabguldoşlarga mansub bir yillik ösimliklar turkumi. Yer yuzida 25 turi mavjud. Özbekistonda ğöza Q.i yoki ğözatikan va oddiy Q. turlari uçraydi. Oddiy Q.ning böyi 20—90 sm, gullari bir uyli, ayrim jinsli, uruğçi savatçalarining örama barglari birikib, mevasida ilmoqli tikanlarga aylanadi. Ğöza Q.i böyi 20—60 sm, poyasi şoxlangan. Töpmevasi çöziq-tuxumsimon, usti bir qança ilgaksimon tikançalar bilan qoplangan. Iyun — sent. oylarida gullab, uruğlaydi. Ariqlar va yöl böylarida, suğoriladigan ekinlar orasida ösadi. Yöqotiş qiyin bölgan begona öt. Barça qismida yod, uruğida alif tayyorlaşda işlatiladigan moy (40%) bor. Barg va ildizidan böyoq (sariq va yaşil) oliş mumkin. mevasining usti ilmoqli mayda tikançalar bilan qoplanganligidan qöylar juniga yopişadi (nomi ham şundan).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎЙТИКАН — мураккабгулдошларга мансуб бир йиллик ўсимликлар туркуми. Ер юзида 25 тури мавжуд. Ўзбекистонда ғўза Қ.и ёки ғўзатикан ва оддий Қ. турлари учрайди. Оддий Қ.нинг бўйи 20—90 см, гуллари бир уйли, айрим жинсли, уруғчи саватчаларининг ўрама барглари бирикиб, мевасида илмоқли тиканларга айланади. Ғўза Қ.и бўйи 20—60 см, пояси шохланган. Тўпмеваси чўзиқ-тухумсимон, усти бир қанча илгаксимон тиканчалар билан қопланган. Июнь — сент. ойларида гуллаб, уруғлайди. Ариқлар ва йўл бўйларида, суғориладиган экинлар орасида ўсади. Йўқотиш қийин бўлган бегона ўт. Барча қисмида йод, уруғида алиф тайёрлашда ишлатиладиган мой (40%) бор. Барг ва илдизидан бўёқ (сариқ ва яшил) олиш мумкин. мевасининг усти илмоқли майда тиканчалар билан қопланганлигидан қўйлар жунига ёпишади (номи ҳам шундан).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.