Qozoqi oqboş qoramol zoti
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 208–209-b. — ziyouz.com
Qozoqi oqboş qoramol zoti — göşt yönalişidagi qoramol zoti. 20-a.ning 30—40-y.larida Qozoğiston va Rossiya (Orenburg va Volgograd viloyatlari)da Qozoğiston mahalliy va qisman qalmoq qoramol zotini gereford zoti bilan zavod usulida çatiştirib çiqarilgan. Zot sifatida 1950 y. tasdiqlangan. Özbekiston, Turkmaniston va Tojikistonda göştdor qoramolçilik hududlarida tarqalgan. Keskin kontinental iqlim şaroitlariga yaxşi moslaşgan. Yozning issiq, qişning sovuq kunlarida ham yaylov şaroitida boqiladi. Tusi qizil, boşi, kökragi, qorni, oyoqlarining va dumining pastki qismi oq. Yozda jun qoplami kalta, silliq, yaltirab turadi, qişda junlari uzun bölib ösadi. Tana tuzilişi örtaça, kökragi keng, suyaklari mustahkam. Buqalari vazni 800—900 kg, sigirlariniki 500—550 kg. Yangi tuğilgan buzoqlarining vazni 27— 30 kg va 8 oyligida 220—240 kg ga boradi. Bu zot tez ösişi bilan farqlanadi. Tabiiy yaylovlarda boqilgan buzoqlar 13—18 oyligida vazni 450— 470 kg ga yetadi. Söyim çiqimi 65— 67%. Özbekistonda 1957— 60 y.lardan boşlab Q.o.q.z.li mollarning reproduktor fermalari şakllantirilgan. Q.o.q.z. göşt sifatini yaxşilaş maqsadida sut yönalişidagi zotlar bilan çatiştiriladi. Bu zot sof holda urçitib va mahalliy qoramollar bilan çatiştirişda foydalanib kelinmoqda. Özbekistonda naslçilik podalari yaratilgan. Olingan çatişma avlodlar Jizzax viloyatining Zomin tumanida, Xorazm viloyatida va Qoraqalpoğistonning Orolböyi hududlarida boqiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОЗОҚИ ОҚБОШ ҚОРАМОЛ ЗОТИ — гўшт йўналишидаги қорамол зоти. 20-а.нинг 30—40-й.ларида Қозоғистон ва Россия (Оренбург ва Волгоград вилоятлари)да Қозоғистон маҳаллий ва қисман қалмоқ қорамол зотини герефорд зоти билан завод усулида чатиштириб чиқарилган. Зот сифатида 1950 й. тасдиқланган. Ўзбекистон, Туркманистон ва Тожикистонда гўштдор қорамолчилик ҳудудларида тарқалган. Кескин континентал иқлим шароитларига яхши мослашган. Ёзнинг иссиқ, қишнинг совуқ кунларида ҳам яйлов шароитида боқилади. Туси қизил, боши, кўкраги, қорни, оёқларининг ва думининг пастки қисми оқ. Ёзда жун қоплами калта, силлиқ, ялтираб туради, қишда жунлари узун бўлиб ўсади. Тана тузилиши ўртача, кўкраги кенг, суяклари мустаҳкам. Буқалари вазни 800—900 кг, сигирлариники 500—550 кг. Янги туғилган бузоқларининг вазни 27— 30 кг ва 8 ойлигида 220—240 кг га боради. Бу зот тез ўсиши билан фарқланади. Табиий яйловларда боқилган бузоқлар 13—18 ойлигида вазни 450— 470 кг га етади. Сўйим чиқими 65— 67%. Ўзбекистонда 1957— 60 й.лардан бошлаб Қ.о.қ.з.ли молларнинг репродуктор фермалари шакллантирилган. Қ.о.қ.з. гўшт сифатини яхшилаш мақсадида сут йўналишидаги зотлар билан чатиштирилади. Бу зот соф ҳолда урчитиб ва маҳаллий қорамоллар билан чатиштиришда фойдаланиб келинмоқда. Ўзбекистонда наслчилик подалари яратилган. Олинган чатишма авлодлар Жиззах вилоятининг Зомин туманида, Хоразм вилоятида ва Қорақалпоғистоннинг Оролбўйи ҳудудларида боқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.