Quljuqtov
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 362-b. — ziyouz.com
Quljuqtov — Navoiy viloyatidagi toğ. Qizilqumdagi qoldiq toğlardan biri, Jan. Qizilqumning çekka qismida. q. nisbatan past toğ bölib, eng baland joyi 785 m. Geologik jihatdan Q. paleozoy davrining ordovik vulkanogen terrigen va qisman, kar-bonat jinslaridan hamda silur, devon, quyi karbon davrlarining karbonatli, örta va yuqori karbonning vulkanogen-terrigen yotqiziqlaridan taşkil topgan. Yuza qismi paleozoy davrining granit, alevrolit kabi jinslari bilan qoplangan. Iqlimi keskin kontinental. q. quruq va issiq iqlim şaroitida ekzogen jarayonlarga köproq duç kelgan, natijada yemi-rilib pasayib qolgan. Uning şim. yon bağri qiya va köplab quruq özanlar bilan kesilgan. Bahorda bu özandan qisqa muddat suv oqadi. Iyulda eng yuqori t-ra 48°, yanv. da eng past t-ra —28,5°. Yillik örtaça t-ra 15,2°. Yillik yoğin 104 mm. Foydali qazilmalardan oltin, grafit, volfram va b. bor. Toğ etaklarida qumloq tuproq va mustahkamlangan qum uyumlari mavjud. Şuvoq, boyaliç, soy etaklarida esa yulğun uç-raydi. Hayvonlardan qöşoyoq, tulki, çiyaböri, kaltakesak, toşbaqa, çarx ilon, közoynakli ilon, toğ etaklarida yumronqoziq yaşaydi. q. va uning etagidagi yerlardan çorvaçilik uçun yaylov sifatida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУЛЖУҚТОВ — Навоий вилоятидаги тоғ. Қизилқумдаги қолдиқ тоғлардан бири, Жан. Қизилқумнинг чекка қисмида. қ. нисбатан паст тоғ бўлиб, энг баланд жойи 785 м. Геологик жиҳатдан Қ. палеозой даврининг ордовик вулканоген терриген ва қисман, кар-бонат жинсларидан ҳамда силур, девон, қуйи карбон даврларининг карбонатли, ўрта ва юқори карбоннинг вулканоген-терриген ётқизиқларидан ташкил топган. Юза қисми палеозой даврининг гранит, алевролит каби жинслари билан қопланган. Иқлими кескин континентал. қ. қуруқ ва иссиқ иқлим шароитида экзоген жараёнларга кўпроқ дуч келган, натижада еми-рилиб пасайиб қолган. Унинг шим. ён бағри қия ва кўплаб қуруқ ўзанлар билан кесилган. Баҳорда бу ўзандан қисқа муддат сув оқади. Июлда энг юқори т-ра 48°, янв. да энг паст т-ра —28,5°. Йиллик ўртача т-ра 15,2°. Йиллик ёғин 104 мм. Фойдали қазилмалардан олтин, графит, вольфрам ва б. бор. Тоғ этакларида қумлоқ тупроқ ва мустаҳкамланган қум уюмлари мавжуд. Шувоқ, боялич, сой этакларида эса юлғун уч-райди. Ҳайвонлардан қўшоёқ, тулки, чиябўри, калтакесак, тошбақа, чарх илон, кўзойнакли илон, тоғ этакларида юмронқозиқ яшайди. қ. ва унинг этагидаги ерлардан чорвачилик учун яйлов сифатида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.