Qumloq
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 373-b. — ziyouz.com
Qumloq — yumşoq (havol) çökindi toğ jinsi; tarkibi 10—20% fizik loy (0,01 mm dan kiçik zarraçalar) va 80— 90% fizik qum (0,01 mm dan yirik zarraçalar)dan iborat. Fizik loy miq-dori kam bölgani uçun Q.larning singdiriş, gigroskopiklik xususiyatlari va nam siğimi unçalik yuqori emas. Lekin suv Q.larga juda yuqori tezlikda şimiladi va tez sizib ötadi (filtratsiyalanadi). Q.i tuproqdarga işlov beriş va ulardagi zararli tuzlarni yuviş oson, suğorilgandan söng tez yetiladi, ortiqça ziçlaşmaydi, qotmaydi va b. Q.lar qöpinça çöl tuprokdari orasida qumli va taqirli tuproqlar bilan bir kompleksda, şuningdek, daryo oqiziqlarida rivojlangan ötloqi tuproqlardan iborat dalalarning boş qismida köp uçraydi (q. Kumli çöl tuproqlari).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУМЛОҚ — юмшоқ (ҳавол) чўкинди тоғ жинси; таркиби 10—20% физик лой (0,01 мм дан кичик заррачалар) ва 80— 90% физик қум (0,01 мм дан йирик заррачалар)дан иборат. Физик лой миқ-дори кам бўлгани учун Қ.ларнинг сингдириш, гигроскопиклик хусусиятлари ва нам сиғими унчалик юқори эмас. Лекин сув Қ.ларга жуда юқори тезликда шимилади ва тез сизиб ўтади (фильтрацияланади). Қ.и тупроқдарга ишлов бериш ва улардаги зарарли тузларни ювиш осон, суғорилгандан сўнг тез етилади, ортиқча зичлашмайди, қотмайди ва б. Қ.лар қўпинча чўл тупрокдари орасида қумли ва тақирли тупроқлар билан бир комплексда, шунингдек, дарё оқизиқларида ривожланган ўтлоқи тупроқлардан иборат далаларнинг бош қисмида кўп учрайди (қ. Кумли чўл тупроқлари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.