Quriliş qorişmalari
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 392-b. — ziyouz.com
Quriliş qorişmalari - boğlovçi aralaşmalar (sement, alebastr va b.) ga suv, mayda töldirgiçlar (şağal, çaqiq toş, toşqol va b.) qöşib tayyorlanadigan quriliş materiallari. Bir xil boğlovçi işlatilgan Q.q. oddiy, 2—3 xil boğlovçi aralaşma (sement, ohak va b.) işlatilgani murakkab Q.q. deyiladi. Töldirgiçlarning hajmiy oğirligiga qarab, yengil va oğir turlarga bölinadi. Yengil Q.q. uçun yengil ğovakli materiallar (turli şlaklar, keramzit, ag-loporit va b.) işlatiladi. Oğir Q.q. uçun tabiiy va toğ minerallarini maydalab olingan töldirgiçlar işlatiladi. Oğir Qq.ning hajmiy oğirligi 1500—-2500 kg/sm3 (quruq holda), yengiliniki 1500 kg/m3 dan kam.
Q.q. devorbop (ğişt va terilgan toş, yirik panel, bloklar çoklarini töldirişga möljallangan), par-dozbop (har xil suvoqlar uçun) va maxsus (gidroizolyatsiya, akustika, rent-gen nurlaridan himoya qiliş uçun möljallangan) xillarga; siqilişga mustahkamligiga qarab, 4 dan 300 gaça 9 markaga bölinadi. Q.q.ning fizik-kimyoviy xossalarini yaxşilaş maq-sadida ularning tarkibiga 0,1—0,25% har xil qöşilmalar — kul, ohak, şlak, sovun, polimer smolalar va b. qöşiladi.
Q.q. z-dlarda yoki qurilişning özida qorgiçlarda tayyorlanadi. Q.q. qurilişga tayyor holda va işlatişdan oldin suv qöşiladigan quruq aralaşma holida maxsus avtomaşinalarda yoki quvurlar orqali nasoslar yordamida keltiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУРИЛИШ ҚОРИШМАЛАРИ - боғловчи аралашмалар (цемент, алебастр ва б.) га сув, майда тўлдиргичлар (шағал, чақиқ тош, тошқол ва б.) қўшиб тайёрланадиган қурилиш материаллари. Бир хил боғловчи ишлатилган Қ.қ. оддий, 2—3 хил боғловчи аралашма (цемент, оҳак ва б.) ишлатилгани мураккаб Қ.қ. дейилади. Тўлдиргичларнинг ҳажмий оғирлигига қараб, енгил ва оғир турларга бўлинади. Енгил Қ.қ. учун енгил ғовакли материаллар (турли шлаклар, керамзит, аг-лопорит ва б.) ишлатилади. Оғир Қ.қ. учун табиий ва тоғ минералларини майдалаб олинган тўлдиргичлар ишлатилади. Оғир Ққ.нинг ҳажмий оғирлиги 1500—-2500 кг/см3 (қуруқ ҳолда), енгилиники 1500 кг/м3 дан кам.
Қ.қ. деворбоп (ғишт ва терилган тош, йирик панель, блоклар чокларини тўлдиришга мўлжалланган), пар-дозбоп (ҳар хил сувоқлар учун) ва махсус (гидроизоляция, акустика, рент-ген нурларидан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган) хилларга; сиқилишга мустаҳкамлигига қараб, 4 дан 300 гача 9 маркага бўлинади. Қ.қ.нинг физик-кимёвий хоссаларини яхшилаш мақ-садида уларнинг таркибига 0,1—0,25% ҳар хил қўшилмалар — кул, оҳак, шлак, совун, полимер смолалар ва б. қўшилади.
Қ.қ. з-дларда ёки қурилишнинг ўзида қоргичларда тайёрланади. Қ.қ. қурилишга тайёр ҳолда ва ишлатишдан олдин сув қўшиладиган қуруқ аралашма ҳолида махсус автомашиналарда ёки қувурлар орқали насослар ёрдамида келтирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.