Qurt
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 395-b. — ziyouz.com
Qurt — kapalaklarning liçinkalik davri. Çuvalçangsimon tanasi boş, 3 ta kökrak va 10 ta qorin böğimlaridan taşkil topgan; kaftida ilgaklari bor, 1—5 juft qorin oyoği (1—2 juftdan boşqasi) qorin böğimlariga joylaşgan. Odimçilar Q.i ikki juft oxirgi qorin oyoqlariga ega; boşqa ba'zi kapalaklar Q.ida köpinça qorin, ayrimlarida esa kökrak oyoqlari ham bölmaydi. q. boşida yaxşi rivojlangan paypaslagiçli ustki va pastki lab, juft jağlardan taşkil topgan kemi-ruvçi tipdagi oğiz apparati bor; boşining yon tomonlarida 6 tadan oddiy közçalar joylaşgan. Har pöst taşlaş davrida boş ğilofi ham alma-şinadi; biroq ğilof kengligi özgarişsiz qoladi; unga qarab qurtlar yoşini aniqlaş mumkin. Pastki labda joylaşgan yigiruvçi ğudda uçiga ipak ajratuvçi bez yöllarining oçilganligi Q. uçun xos Q., asosan, ösimlikxör bölib, töğridan töğri ösimlik sirtida yoki töqimalar içida oziqlanadi. Köpgina turlari ekinlar zararkunandasi (mas, ğöza tunlami, kuzgi tunlam, undov tunlami, karadrina qurtlari), ba'zilari foydali (tut ipak qurti va b.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУРТ — капалакларнинг личинкалик даври. Чувалчангсимон танаси бош, 3 та кўкрак ва 10 та қорин бўғимларидан ташкил топган; кафтида илгаклари бор, 1—5 жуфт қорин оёғи (1—2 жуфтдан бошқаси) қорин бўғимларига жойлашган. Одимчилар Қ.и икки жуфт охирги қорин оёқларига эга; бошқа баъзи капалаклар Қ.ида кўпинча қорин, айримларида эса кўкрак оёқлари ҳам бўлмайди. қ. бошида яхши ривожланган пайпаслагичли устки ва пастки лаб, жуфт жағлардан ташкил топган кеми-рувчи типдаги оғиз аппарати бор; бошининг ён томонларида 6 тадан оддий кўзчалар жойлашган. Ҳар пўст ташлаш даврида бош ғилофи ҳам алма-шинади; бироқ ғилоф кенглиги ўзгаришсиз қолади; унга қараб қуртлар ёшини аниқлаш мумкин. Пастки лабда жойлашган йигирувчи ғудда учига ипак ажратувчи без йўлларининг очилганлиги Қ. учун хос Қ., асосан, ўсимликхўр бўлиб, тўғридан тўғри ўсимлик сиртида ёки тўқималар ичида озиқланади. Кўпгина турлари экинлар зараркунандаси (мас, ғўза тунлами, кузги тунлам, ундов тунлами, карадрина қуртлари), баъзилари фойдали (тут ипак қурти ва б.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.