Qurtçalar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 397-b. — ziyouz.com
Qurtçalar — teng qanotli söruvçilar — koksidlar kenja turkumiga mansub haşarotlar bir neça oilasining umumiy nomi. Juda köp mum bezlari bor. Orqa qalqoni 1—2 ta liçinkalik teridan iborat bölib, mum şimdirilgan. Soxta Q.ning orqa tomoni plastinkasimon mum bilan qoplangan, boşqalari (yostiqçalilar) ning orqa qalqoni xitinlaşgan. 2000 ga yaqin turi, asosan, tropik va sub-tropik hududlarda tarqalgan. Q.ning bir yilda 1—4 avlodi rivojlanadi. Liçinkasi va urğoçisi ösimliklarga yopişib oladi. Tanasi böğimlarga bölinmagan, oyoqlari va möylovlari reduksiyaga uçragan; oğiz organlari 1 juft, oyoqlari orasida joylaşgan. Ösimliklar şoxi. tanasi, ildizi, ba'zan mevasi va bargiga yopişib olib, şirasini söradi. Erkaklari qanotli, harakatçan, oziqlanmaydi. Köpçilik Q., jumladan, kaliforniya qurtçasi mevali daraxtlar va manza-rali ösimliklar zararkunandasi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУРТЧАЛАР — тенг қанотли сўрувчилар — кокцидлар кенжа туркумига мансуб ҳашаротлар бир неча оиласининг умумий номи. Жуда кўп мум безлари бор. Орқа қалқони 1—2 та личинкалик теридан иборат бўлиб, мум шимдирилган. Сохта Қ.нинг орқа томони пластинкасимон мум билан қопланган, бошқалари (ёстиқчалилар) нинг орқа қалқони хитинлашган. 2000 га яқин тури, асосан, тропик ва суб-тропик ҳудудларда тарқалган. Қ.нинг бир йилда 1—4 авлоди ривожланади. Личинкаси ва урғочиси ўсимликларга ёпишиб олади. Танаси бўғимларга бўлинмаган, оёқлари ва мўйловлари редукцияга учраган; оғиз органлари 1 жуфт, оёқлари орасида жойлашган. Ўсимликлар шохи. танаси, илдизи, баъзан меваси ва баргига ёпишиб олиб, ширасини сўради. Эркаклари қанотли, ҳаракатчан, озиқланмайди. Кўпчилик Қ., жумладан, калифорния қуртчаси мевали дарахтлар ва манза-рали ўсимликлар зараркунандаси.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.