Quruqlik
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 399-b. — ziyouz.com
Quruqlik — Yer yuzasining dengiz va okeanlardan xoli bölgan qismi. Mayd. 149,1 mln. km2, butun yer yuzining 29,22%ni taşkil etadi. Q. materik (Şimoliy Amerika, Janubiy Ame-rika, Afrika, Yevrosiyo, Antarktida, Avstraliya), orol va yarim orollardan iborat bölib, Yer şarida notekis taq-simlangan. Şim. yarim şarda Q. 39% bölsa, Jan. yarim şarda 19%. Ğarbiy yarim şarning köp qismi suv, Şarqiy yarim şarning katta qismi esa Q.dan iborat. Materiklarning dengiz tagida davom etgan va çuq. 200 m gaça bölgan qismlari ham Q.larga kiritiladi. Çunki ularning tektonik tuzilişi Q.nikiga öxşaydi. Q. aba-diy emas, Yer pöstining asta-sekin pasayib borişi natijasida dengiz ostiga tuşişi yoki asta kötarilib dengiz hududlari Q.ka aylanişi mumkin. Mas, Örta Osiyo hududi paleozoy erasi boşlarida dengiz os-tida bölgan va 20 mln. yil ilgari Q.ka aylangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУРУҚЛИК — Ер юзасининг денгиз ва океанлардан холи бўлган қисми. Майд. 149,1 млн. км2, бутун ер юзининг 29,22%ни ташкил этади. Қ. материк (Шимолий Америка, Жанубий Аме-рика, Африка, Евросиё, Антарктида, Австралия), орол ва ярим ороллардан иборат бўлиб, Ер шарида нотекис тақ-симланган. Шим. ярим шарда Қ. 39% бўлса, Жан. ярим шарда 19%. Ғарбий ярим шарнинг кўп қисми сув, Шарқий ярим шарнинг катта қисми эса Қ.дан иборат. Материкларнинг денгиз тагида давом этган ва чуқ. 200 м гача бўлган қисмлари ҳам Қ.ларга киритилади. Чунки уларнинг тектоник тузилиши Қ.никига ўхшайди. Қ. аба-дий эмас, Ер пўстининг аста-секин пасайиб бориши натижасида денгиз остига тушиши ёки аста кўтарилиб денгиз ҳудудлари Қ.ка айланиши мумкин. Мас, Ўрта Осиё ҳудуди палеозой эраси бошларида денгиз ос-тида бўлган ва 20 млн. йил илгари Қ.ка айланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.