Quşqönmas
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 419-b. — ziyouz.com
Quşqönmas QUŞQÖNMAS, kafşa — murakkabguldoşlarga mansub bir va köp yillik ötlar turkumi. Özbekistonda bir yillik oq Q., bir yoki ikki yillik şişkin Q.i yoki tuyaquyruq, ikki yoki köp yillik böyalgan Q. kabi turlari uçraydi. Poyasi tik ösadi, yuqori qismi serşox, serbarg. Barglari seret, uzunçoq naştarsimon, çetlari tikanli. Gullari mayda, naysimon, oç sariq, savatça töpgulga yiğilgan. Mevasi uruğça. Öqildizi tuproqqa juda çuqur kiradi. Iyun—iyulda gullaydi, avg.—sent.da mevalaydi. Uruğidan köpayadi. Uruğlari 16—25° da köka-radi. Lalmi va suğoriladigan don ekinlari orasida ösadi. Şuningdek, taşlandiq yerlar, yöl yoqalari, boğ, tokzor, ariq böylarida uçraydi. Zarar-kunanda haşarotlar va ösimlik bitlariga makon.
Kuraş çoralari: anğizni yum-şatiş, şudgor qiliş; don ekinlariga gerbitsidlar purkaş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУШҚЎНМАС, кафша — мураккабгулдошларга мансуб бир ва кўп йиллик ўтлар туркуми. Ўзбекистонда бир йиллик оқ Қ., бир ёки икки йиллик шишкин Қ.и ёки туяқуйруқ, икки ёки кўп йиллик бўялган Қ. каби турлари учрайди. Пояси тик ўсади, юқори қисми сершох, сербарг. Барглари серэт, узунчоқ наштарсимон, четлари тиканли. Гуллари майда, найсимон, оч сариқ, саватча тўпгулга йиғилган. Меваси уруғча. Ўқилдизи тупроққа жуда чуқур киради. Июнь—июлда гуллайди, авг.—сент.да мевалайди. Уруғидан кўпаяди. Уруғлари 16—25° да кўка-ради. Лалми ва суғориладиган дон экинлари орасида ўсади. Шунингдек, ташландиқ ерлар, йўл ёқалари, боғ, токзор, ариқ бўйларида учрайди. Зарар-кунанда ҳашаротлар ва ўсимлик битларига макон.
Кураш чоралари: анғизни юм-шатиш, шудгор қилиш; дон экинларига гербицидлар пуркаш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.