Qutb tuni
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 410–411-b. — ziyouz.com
Qutb tuni — Yerning Şim. qutb doirasidan şimolroqda va Jan. qutb doirasidan janubroqda bölgan tun. Bir sutkadan ortiqdavom etadi. Kuzgi teng kunlik (21 yoki 22 sent.)da Quyoşning oğişi 0 ga teng bölganda Yerning şimoliy qutb doirasida Quyoş çiqmaydi va Q.t. boşlanib, bahorgi teng kunlik (21 yoki 22 mart) gaça davom etadi. Şim. yarim şarda Quyoşning oğişi minimal (8=—23°27'), ya'ni Quyoşning qişki turişi (21 yoki 22 dekabr) kunlarida Q.t. uzunligi maksimal böladi. Jan. qutb doirasida (f=—66°33') Quyoş qişki turiş kuni botmaydi va yozgi Quyoş turiş kuni (21 yoki 22 iyun) çiqmaydi. Q.t. ham qutb kuni kabi oddiy geo-metrik körinişda sodir bölmaydi. Quyoş gardişi, refraksiya va Quyoş ogişining özgarib borişi Q.t. uzunligiga ta'sir körsatadi. Umuman Q.t. qutb kuniga nisbatan qisqaroq böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУТБ ТУНИ — Ернинг Шим. қутб доирасидан шимолроқда ва Жан. қутб доирасидан жануброқда бўлган тун. Бир суткадан ортиқдавом этади. Кузги тенг кунлик (21 ёки 22 сент.)да Қуёшнинг оғиши 0 га тенг бўлганда Ернинг шимолий қутб доирасида Қуёш чиқмайди ва Қ.т. бошланиб, баҳорги тенг кунлик (21 ёки 22 март) гача давом этади. Шим. ярим шарда Қуёшнинг оғиши минимал (8=—23°27’), яъни Қуёшнинг қишки туриши (21 ёки 22 декабрь) кунларида Қ.т. узунлиги максимал бўлади. Жан. қутб доирасида (ф=—66°33’) Қуёш қишки туриш куни ботмайди ва ёзги Қуёш туриш куни (21 ёки 22 июнь) чиқмайди. Қ.т. ҳам қутб куни каби оддий гео-метрик кўринишда содир бўлмайди. Қуёш гардиши, рефракция ва Қуёш огишининг ўзгариб бориши Қ.т. узунлигига таъсир кўрсатади. Умуман Қ.т. қутб кунига нисбатан қисқароқ бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.