Quyoş batareyasi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 350-b. — ziyouz.com
Quyoş batareyasi — yarimötkazgiçli fotoelementlarga asoslangan tok manbai; quyoş radiatsiyasi energiyasini bevosita elektr energiyasiga aylantiradi. Q. b. Elementlarining işlaşi içki fotoeffekt hodisasiga asoslangan. Dastlabki quyoş elementini 1953—54 y.larda AQŞ olimlari G.Pirson, K.Fuller va D.Çapinlar işlab çiqişgan.
Q.b.ning quvvati yarimötkazgiç materialiga, quyoş elementining konstruktiv xususiyatiga va batareyadagi elementlar soniga boğliq. Quyoş ele-mentlari tayyorlaşda kremniy §1, galliy Oa, mişyak Az, kadmiy Syo, oltingugurt 5, surma 8, tellur Te asosidagi materiallardan foydalaniladi. Q.b. odatda usti yaltiroq qopla-mali yassi panel körinişidagi quyoş elementlaridan tayyorlanadi. Batareyadagi quyoş elementlari soni bir neça ming donagaça, panelining sathi önlab m2, tok kuçi yuzlab a, kuçlanişi önlab V, generator quvvati bir neça ön kVt gaça boradi.
Q.6., asosan, kosmonavtikaaa, Yer sun'iy yöldoşlari apparatlarini elektr energiyasi bilan ta'minlaşda foydalaniladi. Yerda esa Q.b. köçma avtomat radiostansiyalari va radiopriyomniklarda tok manbai sifatida işlatiladi. Özbekistonda quyoş energiyasidan foydalaniş masalalari bilan Özbekiston FA Fizika-texnika institutipya. şuğullaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУЁШ БАТАРЕЯСИ — яримўтказгичли фотоэлементларга асосланган ток манбаи; қуёш радиацияси энергиясини бевосита электр энергиясига айлантиради. Қ. б. Элементларининг ишлаши ички фотоэффект ҳодисасига асосланган. Дастлабки қуёш элементини 1953—54 й.ларда АҚШ олимлари Г.Пирсон, К.Фуллер ва Д.Чапинлар ишлаб чиқишган.
Қ.б.нинг қуввати яримўтказгич материалига, қуёш элементининг конструктив хусусиятига ва батареядаги элементлар сонига боғлиқ. Қуёш эле-ментлари тайёрлашда кремний §1, галлий Оа, мишьяк Аз, кадмий Сё, олтингугурт 5, сурьма 8Ь, теллур Те асосидаги материаллардан фойдаланилади. Қ.б. одатда усти ялтироқ қопла-мали ясси панель кўринишидаги қуёш элементларидан тайёрланади. Батареядаги қуёш элементлари сони бир неча минг донагача, панелининг сатҳи ўнлаб м2, ток кучи юзлаб а, кучланиши ўнлаб В, генератор қуввати бир неча ўн кВт гача боради.
Қ.6., асосан, космонавтикааа, Ер сунъий йўлдошлари аппаратларини электр энергияси билан таъминлашда фойдаланилади. Ерда эса Қ.б. кўчма автомат радиостанциялари ва радиоприёмникларда ток манбаи сифатида ишлатилади. Ўзбекистонда қуёш энергиясидан фойдаланиш масалалари билан Ўзбекистон ФА Физика-техника институтипя. шуғулланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.