Quyun
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 420-b. — ziyouz.com
Quyun — atmosferada vujudga keladigan kuçli uyurma şamol. Diametri bir neça 10 m dan bir neça 100 m, bal. 800— 1500 m ga yetadi. Havo qatlamlarida t-ra beqaror bölganda, qattiq isigan havo yuqoriga tez kötarilişi natijasida, köp hollarda momaqaldiroqli bulutlarda vujudga keladi. Yeng yoki xartum şaklida bölib, quruqlik yoki dengiz böylab asosan soat mili harakatiga teskari yönalişda spiral körinişida yuqoriga harakat qiladi. Yer yuzasidan çang-tözon, suv va b. buyumlarni kötarib ketadi. Ustki qismi voronkasimon bölib, bulutlar bilan tutaşadi. Sequndiga 50— 100 m tezlik bilan aylanadi. Yer yuzasi böylab sekundiga 10—20 m tezlikda harakat qiladi va 40—60 km gaça davom etadi. Q. AQŞda tornado deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУЮН — атмосферада вужудга келадиган кучли уюрма шамол. Диаметри бир неча 10 м дан бир неча 100 м, бал. 800— 1500 м га етади. Ҳаво қатламларида т-ра беқарор бўлганда, қаттиқ исиган ҳаво юқорига тез кўтарилиши натижасида, кўп ҳолларда момақалдироқли булутларда вужудга келади. Енг ёки хартум шаклида бўлиб, қуруқлик ёки денгиз бўйлаб асосан соат мили ҳаракатига тескари йўналишда спирал кўринишида юқорига ҳаракат қилади. Ер юзасидан чанг-тўзон, сув ва б. буюмларни кўтариб кетади. Устки қисми воронкасимон бўлиб, булутлар билан туташади. Сеқундига 50— 100 м тезлик билан айланади. Ер юзаси бўйлаб секундига 10—20 м тезликда ҳаракат қилади ва 40—60 км гача давом этади. Қ. АҚШда торнадо деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.