Radiatsion gigiyena
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 12-b. — ziyouz.com
Radiatsion gigiyena — radioaktiv moddalar va ionlovçi nurlarning inson organizmiga ta'sirini örganadigan fan, gigiyenaning bir bölimi. Radioaktiv moddalar b-n işlaydigan kişilar va umuman aholini nurlanişdan saqlaş uçun sanitariyagigiyena qonunqoidalarini işlab çiqadi.
R.g. mustaqil fan sifatida 1946 y. (AQŞning Tinç okeanda ötkazgan yadro quroli sinovidan söng) yuzaga keldi. R.g., asosan, ionlovçi nur manbalari bölgan korxona yoki muassasalar binosi, hududi va h.k.ning dozimetriyasi masalalari b-n şuğullanadi, radioizotoplar, rentgen apparatlari, gamma nurlar b-n işlaydigan işçilarning individual dozimetriyasini nazorat qiladi, mehnat gigiyenasi muammolarini hal qiliş va atom sanoati korxonalari, uran, toriy konlari, kimyo, metallurgiya, maşinasozlik va b. sanoat korxonalari işçilarining radiatsion xavfsizligini ta'minlaş tadbirlarini köradi. Şuningdek, taşqi muhit (havo, yer, suv va ösimliklar) ni radioaktiv moddalar b-n ifloslaniş jarayonlari va bu muhitning aholi soğliğiga, inson nasliga ta'sirini örganadi. Radioaktiv moddalar b-n zararlangan oziq-ovqat mahsulotlarini sanitariya-ekspertiza qiliş usullarini işlab çiqadi va radioaktiv çiqindilarni yöqotiş ustidan sanitariya nazorati olib boradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РАДИАЦИОН ГИГИЕНА — радиоактив моддалар ва ионловчи нурларнинг инсон организмига таъсирини ўрганадиган фан, гигиенанинг бир бўлими. Радиоактив моддалар б-н ишлайдиган кишилар ва умуман аҳолини нурланишдан сақлаш учун санитариягигиена қонунқоидаларини ишлаб чиқади.
Р.г. мустақил фан сифатида 1946 й. (АҚШнинг Тинч океанда ўтказган ядро қуроли синовидан сўнг) юзага келди. Р.г., асосан, ионловчи нур манбалари бўлган корхона ёки муассасалар биноси, ҳудуди ва ҳ.к.нинг дозиметрияси масалалари б-н шуғулланади, радиоизотоплар, рентген аппаратлари, гамма нурлар б-н ишлайдиган ишчиларнинг индивидуал дозиметриясини назорат қилади, меҳнат гигиенаси муаммоларини ҳал қилиш ва атом саноати корхоналари, уран, торий конлари, кимё, металлургия, машинасозлик ва б. саноат корхоналари ишчиларининг радиацион хавфсизлигини таъминлаш тадбирларини кўради. Шунингдек, ташқи муҳит (ҳаво, ер, сув ва ўсимликлар) ни радиоактив моддалар б-н ифлосланиш жараёнлари ва бу муҳитнинг аҳоли соғлиғига, инсон наслига таъсирини ўрганади. Радиоактив моддалар б-н зарарланган озиқ-овқат маҳсулотларини санитария-экспертиза қилиш усулларини ишлаб чиқади ва радиоактив чиқиндиларни йўқотиш устидан санитария назорати олиб боради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.