Radiotelegraf aloqa
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 34-b. — ziyouz.com
Radiotelegraf aloqa — telegraf aloqaning xabarlar (telegrammalar) radiotölqinlar yordamida uzatiladigan turi. Dastlab (20-a.ning 1çoragi) xabarlar telegraf kodidan foydalanib uzatilgan. R.a.da qöllanilgan apparatlar kam quvvatli uzatkiçlar va qabul qilgiçlardan iborat bölgan. Keyinçalik tezkor avtomatik uzatkiç — transmitterlar va elektromexanik qayd qiliş qurilmalari — ondulyatorlardan foydalanilgan. Harf teruvçi telegraf apparatlari yaratilganidan, radioaloqa va telegraf aloqa takomillaşganidan, Yer sun'iy yöldoşlaridan foydalana boşlanganidan söng R.a. ham ança takomillaşli. Simli telegraf aloqadan farqli ravişda R.a. köşimça oraliq apparatlardan foydalanmagan holda xabarlarni uzoq masofalarga uzatişga imkon beradi. Uning yordamida harakatlanib turgan obyektlar (samolyotlar, kosmik kemalar va b.) b-n aloqa örnatiş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РАДИОТЕЛЕГРАФ АЛОҚА — телеграф алоқанинг хабарлар (телеграммалар) радиотўлқинлар ёрдамида узатиладиган тури. Дастлаб (20-а.нинг 1чораги) хабарлар телеграф кодидан фойдаланиб узатилган. Р.а.да қўлланилган аппаратлар кам қувватли узаткичлар ва қабул қилгичлардан иборат бўлган. Кейинчалик тезкор автоматик узаткич — трансмиттерлар ва электромеханик қайд қилиш қурилмалари — ондуляторлардан фойдаланилган. Ҳарф терувчи телеграф аппаратлари яратилганидан, радиоалоқа ва телеграф алоқа такомиллашганидан, Ер сунъий йўлдошларидан фойдалана бошланганидан сўнг Р.а. ҳам анча такомиллашли. Симли телеграф алоқадан фарқли равишда Р.а. кўшимча оралиқ аппаратлардан фойдаланмаган ҳолда хабарларни узоқ масофаларга узатишга имкон беради. Унинг ёрдамида ҳаракатланиб турган объектлар (самолётлар, космик кемалар ва б.) б-н алоқа ўрнатиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.