Radioteleskop
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 35-b. — ziyouz.com
Radioteleskop (radio... va teleskop) — Osmon (Quyoş sistemasi, Galaktika va Metagalaktikadagi) jismlarining xususiy radionurlanişlarini qabul qiladigan va bu manbalarning xossalarini örganadigan astronomik asbob. R. antenna va kabul qiluvçi qurilmaradiometrdan tuzilgan. Radioastronomiyada foydalaniladigan tölqin uzunliklari diapazoni juda keng (0,1 mm dan 1000 m gaça) bölgani tufayli R. antennalarining tuzilişi ham turlituman böladi. Antennalar osmonning kuzatiladigan sohasiga yönaltirilişi uçun azimut böylab buriladigan (töla buriluvçi antennalar), qisman buriladigan yoki qözğalmas (juda katta) qilib örnatilişi mumkin. Qisqa tölqinli nurlanişlarda parabolik közgu antennalar yoki ularning bir neçtasidan iborat tizimlar (panjaralar) dan foydalaniladi. Priyomnikda kuçaytirilgan va detektirlangan elektr tebranişlar maxsus asboblar (miliampermetr, ossillograf) b-n qayd qilib boriladi. Bunda asbob körsatişi Yerga tuşayotgan kosmik radionurlanişning qiymatini ölçaşga imkon beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РАДИОТЕЛЕСКОП (радио... ва телескоп) — Осмон (Қуёш системаси, Галактика ва Метагалактикадаги) жисмларининг хусусий радионурланишларини қабул қиладиган ва бу манбаларнинг хоссаларини ўрганадиган астрономик асбоб. Р. антенна ва кабул қилувчи қурилмарадиометрдан тузилган. Радиоастрономияда фойдаланиладиган тўлқин узунликлари диапазони жуда кенг (0,1 мм дан 1000 м гача) бўлгани туфайли Р. антенналарининг тузилиши ҳам турлитуман бўлади. Антенналар осмоннинг кузатиладиган соҳасига йўналтирилиши учун азимут бўйлаб буриладиган (тўла бурилувчи антенналар), қисман буриладиган ёки қўзғалмас (жуда катта) қилиб ўрнатилиши мумкин. Қисқа тўлқинли нурланишларда параболик кўзгу антенналар ёки уларнинг бир нечтасидан иборат тизимлар (панжаралар) дан фойдаланилади. Приёмникда кучайтирилган ва детектирланган электр тебранишлар махсус асбоблар (милиамперметр, осциллограф) б-н қайд қилиб борилади. Бунда асбоб кўрсатиши Ерга тушаётган космик радионурланишнинг қийматини ўлчашга имкон беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.