Radiouzatkiç
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 37-b. — ziyouz.com
Radiouzatkiç — radioçastotalar diapazonidagi elektr tebranişlarni antenna orqali elektromagnit tölqinlar tarzida uzatuvçi qurilma (qurilmalar majmui); asosiy elementlari: yuqori çastotali elektr tebranişlar generatori, uzatilayotgan xabarlarga muvofiq ularning parametrlarini boşqaradigan (modulyatsiyalaydigan) modulyatordan iborat.
R. axborotlarni radiotölqinlar yordamida uzatiş tizimlari va qurilmalarining muhim qismi. R. iş tölqini diapazoniga, antennaga berilayotgan tebraniş quvvatiga, iş turiga (telegraf, telefon va b.), modulyatsiyalaş usuliga (amplitudali, çastotali, fazali va b.), generatsiyalovçi elektron asboblari xiliga (lampali, tranzistorli, magnetronli, klistronli va b.), vazifasiga (aloqa, eşittiriş, lokatsion, televizion va b.), örnatilişiga (statsionar, köçma) qarab xillarga bölinadi.
R. özgarmas tok (kam hollarda özgaruvçan tok) energiyasini radioçastota tebranişlari energiyasiga aylantirib beruvçi generator, modulyator va elektr manbaidan iborat. Dastlabki R.lardan birini rus ixtiroçisi A. S. Popov 1895 y. ixtiro qilgan. Radioaloqa, televideniye, radioeşittiriş, radiolokatsiya, radionavigatsiya va texnikaning boşqa sohalarida, ilmiy eksperimentlarda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РАДИОУЗАТКИЧ — радиочастоталар диапазонидаги электр тебранишларни антенна орқали электромагнит тўлқинлар тарзида узатувчи қурилма (қурилмалар мажмуи); асосий элементлари: юқори частотали электр тебранишлар генератори, узатилаётган хабарларга мувофиқ уларнинг параметрларини бошқарадиган (модуляциялайдиган) модулятордан иборат.
Р. ахборотларни радиотўлқинлар ёрдамида узатиш тизимлари ва қурилмаларининг муҳим қисми. Р. иш тўлқини диапазонига, антеннага берилаётган тебраниш қувватига, иш турига (телеграф, телефон ва б.), модуляциялаш усулига (амплитудали, частотали, фазали ва б.), генерацияловчи электрон асбоблари хилига (лампали, транзисторли, магнетронли, клистронли ва б.), вазифасига (алоқа, эшиттириш, локацион, телевизион ва б.), ўрнатилишига (стационар, кўчма) қараб хилларга бўлинади.
Р. ўзгармас ток (кам ҳолларда ўзгарувчан ток) энергиясини радиочастота тебранишлари энергиясига айлантириб берувчи генератор, модулятор ва электр манбаидан иборат. Дастлабки Р.лардан бирини рус ихтирочиси А. С. Попов 1895 й. ихтиро қилган. Радиоалоқа, телевидение, радиоэшиттириш, радиолокация, радионавигация ва техниканинг бошқа соҳаларида, илмий экспериментларда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.