Rağa
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 92–93-b. — ziyouz.com
Rağa — tokning yuqumli zamburuğli kasalligi. Tokning yoş novdalari, barglari, şöra va uzumlarini zararlaydi. Novda, barglarda har xil kattalikda kulrang ğuborlar paydo böladi, keyinçalik ğuborlar jigarrang tuye oladi, söngra bir-biri b-n qöşilib, qorayadi. Kasallik erta muddatda avj olganda kasal uzumlar söliydi, keç muddatda avj olganda esa yoriladi, ğujumlar kattalaşmay qotib qoladi, çiriydi, badböy hid çiqaradi. Kasallik tok yaxşi parvariş qilinmaganda, mayda madanglar va baçki novdalar köpayib ketganda, xomtok öz vaqtida ötkazilmaganda, ösuv davrida tokzor tez-tez va bostirib sugorilganda avj oladi. Yoğingarçilik köp bölgan yillari ayniqsa keng tarqaladi.
Kuraş çoralari: tokni kesiş davrida madanglar va kurtaklar sonini har tup tokning kuçiga qarab qoldiriş; zang va novdalarni simbağaz yoki işkomga taraşda quyoş nurining yaxşi tuşişi va yaxşi şamollaydigan bölişiga e'tibor beriş. Kuzda tokni kömişdan oldin yoki erta köklamda kurtaklar yozilgunça 5% li ohakoltingugurt kaynatmasi yoki 2% li nitrafen eritmasi purkaladi. Ösuv davrida oltingugurt va ohak kukuni yoki ötin kuli aralaşmasi çangitiladi. Kasallik avj olganda 5% li ohakoltingugurt qaynatmasi yoki 0,01— 0,05% li kaliy permanganat eritmasi, 1% li bordo suyukligi purkaladi va b. (yana q. Kul, Oidium).
Sulton Alimuhmedov.
Q.: Oidium
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РАҒА — токнинг юқумли замбуруғли касаллиги. Токнинг ёш новдалари, барглари, шўра ва узумларини зарарлайди. Новда, баргларда ҳар хил катталикда кулранг ғуборлар пайдо бўлади, кейинчалик ғуборлар жигарранг туе олади, сўнгра бир-бири б-н қўшилиб, қораяди. Касаллик эрта муддатда авж олганда касал узумлар сўлийди, кеч муддатда авж олганда эса ёрилади, ғужумлар катталашмай қотиб қолади, чирийди, бадбўй ҳид чиқаради. Касаллик ток яхши парвариш қилинмаганда, майда маданглар ва бачки новдалар кўпайиб кетганда, хомток ўз вақтида ўтказилмаганда, ўсув даврида токзор тез-тез ва бостириб сугорилганда авж олади. Ёғингарчилик кўп бўлган йиллари айниқса кенг тарқалади.
Кураш чоралари: токни кесиш даврида маданглар ва куртаклар сонини ҳар туп токнинг кучига қараб қолдириш; занг ва новдаларни симбағаз ёки ишкомга тарашда қуёш нурининг яхши тушиши ва яхши шамоллайдиган бўлишига эътибор бериш. Кузда токни кўмишдан олдин ёки эрта кўкламда куртаклар ёзилгунча 5% ли оҳаколтингугурт кайнатмаси ёки 2% ли нитрафен эритмаси пуркалади. Ўсув даврида олтингугурт ва оҳак кукуни ёки ўтин кули аралашмаси чангитилади. Касаллик авж олганда 5% ли оҳаколтингугурт қайнатмаси ёки 0,01— 0,05% ли калий перманганат эритмаси, 1% ли бордо суюклиги пуркалади ва б. (яна қ. Кул, Оидиум).
Султон Алимуҳмедов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.