Rahim Oxunjonoviç Inoğomov
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 203–204-b. — ziyouz.com
Inoğomov Rahim Oxunjonoviç (1902 - Toşkent - 1938.5.10) - Özbekistonda mustabid sovet rejimiga qarşi kuraşgan milliy rahbar xodimlardan biri. Özbekiston maorif xalq ko-missari (1925—26), Özbekiston Kompartiyasi MK matbuot bölimi mudiri (1926). I. «Özbekiston ziyolilari» (1926) risolasida özbek xalqi bol-şeviklar amalga oşirgan okt. töntarişiga nisbatan noxuş munosabatda bölganligini körsatgan edi. Özbekiston yozuvçilarining Samarqanddagi «Qizil qalam» jamiyati faoliyatiga dastlab rahbarlik qilgan, «Milliy Istiklol» taşkiloti a'zosi. U özining maqola va nutqlarida Özbekiston Kompartiyasini Rossiyaning mustamlakaçilik siyosatiga qarşi kuraş-mayotganliqda, VKP(b)MK Örta Osiyo byurosi va Örta Osiyo Iqtisodiy ken-gaşi kabi markazning nazoratçi organlarini zöravonlikda ayblagan. Biroq Örta Osiyo byurosi va Özbekiston Kompartiyam MK I. va uning ta-rafdorlarini partiyaga qarşi «inoğomovçilik guruhi» tuzişda qoralab ularga qarşi kuraş uçun respublika partiya taşkilotini oyoqqa turğazdi. 1926 y. 12 dek. da Özbekiston Kompar-tiyasi MK Ijroiya byurosi va plenumida, 1927 y. yanv.da Örta Osiyo byurosida bu masala maxsus körilib, «inoğomovçilik — mayda burjua va millatçilik tomonga oğiş», deb qoralandi. 1926 y. dek.da I. öz vazifasidan olib taşlandi. Özbekiston Kompartiyasining 3 syezdi (1927 y., noyab.) I.ni «ğoyaviy jihatdan tor-mor qilin-di», deb hisoblab uni Qaşqadaryoning eng çekka qişloğiga işlaş uçun jönatdi. 1930 y. 30 mayda «Kizil Özbekistan» va «Pravda Vostoka» gazetalarida I.ning oçiq xati uyuştirilib, u tavba-tazarru qildiriladi. Inoğo-movçilikni Validiy (1880—1970) va Mustafo Çöqay (1890—1941) özbek kommunistlarining markazning mintaqadagi xöjayini — Urta Osiyo byurosiga qarşi dadil çiqişi, deb baholaşgan edi. Mustafo Çöqay unga Parijda çikayotgan «Yoş Turkiston» («Yas Turkistan») majmuasida iştirok etişni taklif qiladi. 30-y. larning örtalarida I. Moskvada yaşaydi. Moskva elektr z-dida, şuningdek, Butunittifoq MIKda tarjimon bölib işlaydi. U Krim ASSRning Aluşta ş.da davolanayotgan payt — 1937 y. 25 avg.da qamoqqa olindi va sovet rejimi tomonidan 1938 y. 5 okt.da Toşkentda otib taşlandi.
Ad.: Özbekistonning yangi tarixi, 2-ki-tob [Özbekiston sovet mustamlakaçiligi davrida], T., 2000; Özbekiston tarixi (1917— 1991 i.), T., 2001.
Qahramon Rajabov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИНОҒОМОВ Раҳим Охунжонович (1902 - Тошкент - 1938.5.10) - Ўзбекистонда мустабид совет режимига қарши курашган миллий раҳбар ходимлардан бири. Ўзбекистон маориф халқ ко-миссари (1925—26), Ўзбекистон Компартияси МК матбуот бўлими мудири (1926). И. «Ўзбекистон зиёлилари» (1926) рисоласида ўзбек халқи боль-шевиклар амалга оширган окт. тўнтаришига нисбатан нохуш муносабатда бўлганлигини кўрсатган эди. Ўзбекистон ёзувчиларининг Самарқанддаги «Қизил қалам» жамияти фаолиятига дастлаб раҳбарлик қилган, «Миллий Истиклол» ташкилоти аъзоси. У ўзининг мақола ва нутқларида Ўзбекистон Компартиясини Россиянинг мустамлакачилик сиёсатига қарши кураш-маётганлиқда, ВКП(б)МК Ўрта Осиё бюроси ва Ўрта Осиё Иқтисодий кен-гаши каби марказнинг назоратчи органларини зўравонликда айблаган. Бироқ Ўрта Осиё бюроси ва Ўзбекистон Компартиям МК И. ва унинг та-рафдорларини партияга қарши «иноғомовчилик гуруҳи» тузишда қоралаб уларга қарши кураш учун республика партия ташкилотини оёққа турғазди. 1926 й. 12 дек. да Ўзбекистон Компар-тияси МК Ижроия бюроси ва пленумида, 1927 й. янв.да Ўрта Осиё бюросида бу масала махсус кўрилиб, «иноғомовчилик — майда буржуа ва миллатчилик томонга оғиш», деб қораланди. 1926 й. дек.да И. ўз вазифасидан олиб ташланди. Ўзбекистон Компартиясининг 3 съезди (1927 й., нояб.) И.ни «ғоявий жиҳатдан тор-мор қилин-ди», деб ҳисоблаб уни Қашқадарёнинг энг чекка қишлоғига ишлаш учун жўнатди. 1930 й. 30 майда «Кизил Ўзбекистан» ва «Правда Востока» газеталарида И.нинг очиқ хати уюштирилиб, у тавба-тазарру қилдирилади. Иноғо-мовчиликни Валидий (1880—1970) ва Мустафо Чўқай (1890—1941) ўзбек коммунистларининг марказнинг минтақадаги хўжайини — Урта Осиё бюросига қарши дадил чиқиши, деб баҳолашган эди. Мустафо Чўқай унга Парижда чикаётган «Ёш Туркистон» («Yas Turkistan») мажмуасида иштирок этишни таклиф қилади. 30-й. ларнинг ўрталарида И. Москвада яшайди. Москва электр з-дида, шунингдек, Бутуниттифоқ МИКда таржимон бўлиб ишлайди. У Крим АССРнинг Алушта ш.да даволанаётган пайт — 1937 й. 25 авг.да қамоққа олинди ва совет режими томонидан 1938 й. 5 окт.да Тошкентда отиб ташланди.
Ад.: Ўзбекистоннинг янги тарихи, 2-ки-тоб [Ўзбекистон совет мустамлакачилиги даврида], Т., 2000; Ўзбекистон тарихи (1917— 1991 и.), Т., 2001.
Қаҳрамон Ражабов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.