Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Rahimov Nabi

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 98–99-b. — ziyouz.com

    Rahimov Nabi (1911.7.11, Qöqon 1994.23.11, Toşkent) — Özbekiston xalq artisti (1950). Özbek davlat drama teatri qoşidagi drama studiyasida öqigan (1929). 14 yoşidan Qöqon teatri spektakllarida qatnaşgan. 1929—94 y.lar Hamza teatrida işlagan. R. xarakterli va hajviy rollarni alohida muvaffaqiyat b-n öynagan, lekin aktyor repertuarida dramatik fojiaviy obrazlardan tortib, lirik qahramonlargaça mavjud. Uning sahna obrazlarida milliy xalq teatri an'analari zamonaviy professional san'at tajribasi b-n uyğunlaşib ketgan. U yaratgan obrazlarda hozirjavoblik, ötkirsözlik, hazil va badihaga çapdaslik asosiy omil bölib, yorqin milliy kolorit, yengil yumori, taşqi körinişining aniq ifodasi, mukammal ijrosi b-n ahamiyatlidir. R. garçi öz faoliyatini komik va xarakterli aktyor sifatida boşlagan bölsada, keyinçalik mavjud yönalişlarning barçasidan eng yaxşi xususiyatlarni özlaştiriş va öz uslubiga singdiriş yölidan bordi. «Xolisxon»da Norboyvaçça, «Ona»da Boltaboy, «Mehmonxona bekasi»da Rippofratta, «Revizor» da Xlestakov, «Uylaniş»da Bobçinskiy, «Şohi sözana»da Qöziyev, «Oğriq tişlar»da Marasul, «Hamlet»da Laert kabi obrazlarni 30—50-y.larda yaratdi. Ayniqsa, «Otello»dagi Yago obrazi aktyor yaratgan eng sara obrazlar sirasiga kiradi. Yago obrazi aktyor ijodida nainki satirik tusli, balki kuçli ruhiydramatik keçinmalar namunasidir. Böriboy («Toğa va jiyanlar»), Bobo Kayfiy («Mirzo Uluğbek»), Şokir ota («Qutluğ qon»), Olbeni («Qirol Lir») kabi 60-y.larda yaratgan obrazlari eng yaxşi psixologik kuçli rollardir. Keyingi yillar yaratgan Urganjiy («Buxoro»), Sayd Karimov («Komissiya»), Ota («Ğariblar»), Sa'diyev («Ön uçinçi rais») singari obrazlari ijtimoiy ötkirligi, jisman sokin, ruhan jöşqinligi, çuqur psixologik talqini b-n alohida e'tiborga molikdir. Urganjiy obrazi R. ijrosidagi eng murakkab va barkamol obrazlardan biri. Aktyorning ötkir ijrosi, murakkab ruhiy keçinmalarni yuzaga çiqarişi, bosiq ohanglar b-n juda katta ma'noga erişişi diqqatga sazovordir.

    R. özbek kinosi rivojiga salmoqli hissa qöşganlardan: Aliyev («Stadionda uçraşamiz»), Turdiyev («Maftuningman»), Çoyxonaçi («41yil olmalari»), Bobo Kayfiy («Uluğbek yulduzi»), Şoqosim («Qutluğ qon»), Usta Olim («Ötgan kunlar»), Şoh («Semurğ»), Safar bözçi («Mehrobdan çayon»), Usta Boqi («Kelinlar qözğoloni») va b. obrazlari b-n kino oltin fondidan örin oldi. Şuningdek, videofilm va telespektakllarda ham suratga tuşgan: «Kutluğ qon» (Yormat ota), «Diyonat» (prof. Şobaratov), «Hamma narsa odamlarga qoladi» (akad. Drozdov), «Bobur» (Muhammadjon) va b. şular jumlasidan. R. haqida «Nabi Rahimov hayotida ikki kun», «Uçraşuv» videoçerklari işlangan. 1950—65 y.lar San'at in-tida dars bergan.

    Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1967).

    Ad.h Rizayev O., Nabi Rahimov, T., 1997.

    Omonulla Rizayev.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    РАҲИМОВ Наби (1911.7.11, Қўқон 1994.23.11, Тошкент) — Ўзбекистон халқ артисти (1950). Ўзбек давлат драма театри қошидаги драма студиясида ўқиган (1929). 14 ёшидан Қўқон театри спектаклларида қатнашган. 1929—94 й.лар Ҳамза театрида ишлаган. Р. характерли ва ҳажвий ролларни алоҳида муваффақият б-н ўйнаган, лекин актёр репертуарида драматик фожиавий образлардан тортиб, лирик қаҳрамонларгача мавжуд. Унинг саҳна образларида миллий халқ театри анъаналари замонавий профессионал санъат тажрибаси б-н уйғунлашиб кетган. У яратган образларда ҳозиржавоблик, ўткирсўзлик, ҳазил ва бадиҳага чапдаслик асосий омил бўлиб, ёрқин миллий колорит, енгил юмори, ташқи кўринишининг аниқ ифодаси, мукаммал ижроси б-н аҳамиятлидир. Р. гарчи ўз фаолиятини комик ва характерли актёр сифатида бошлаган бўлсада, кейинчалик мавжуд йўналишларнинг барчасидан энг яхши хусусиятларни ўзлаштириш ва ўз услубига сингдириш йўлидан борди. «Холисхон»да Норбойвачча, «Она»да Болтабой, «Меҳмонхона бекаси»да Риппофратта, «Ревизор» да Хлестаков, «Уйланиш»да Бобчинский, «Шоҳи сўзана»да Қўзиев, «Оғриқ тишлар»да Марасул, «Ҳамлет»да Лаэрт каби образларни 30—50-й.ларда яратди. Айниқса, «Отелло»даги Яго образи актёр яратган энг сара образлар сирасига киради. Яго образи актёр ижодида наинки сатирик тусли, балки кучли руҳийдраматик кечинмалар намунасидир. Бўрибой («Тоға ва жиянлар»), Бобо Кайфий («Мирзо Улуғбек»), Шокир ота («Қутлуғ қон»), Ольбени («Қирол Лир») каби 60-й.ларда яратган образлари энг яхши психологик кучли роллардир. Кейинги йиллар яратган Урганжий («Бухоро»), Сайд Каримов («Комиссия»), Ота («Ғариблар»), Саъдиев («Ўн учинчи раис») сингари образлари ижтимоий ўткирлиги, жисман сокин, руҳан жўшқинлиги, чуқур психологик талқини б-н алоҳида эътиборга моликдир. Урганжий образи Р. ижросидаги энг мураккаб ва баркамол образлардан бири. Актёрнинг ўткир ижроси, мураккаб руҳий кечинмаларни юзага чиқариши, босиқ оҳанглар б-н жуда катта маънога эришиши диққатга сазовордир.

    Р. ўзбек киноси ривожига салмоқли ҳисса қўшганлардан: Алиев («Стадионда учрашамиз»), Турдиев («Мафтунингман»), Чойхоначи («41йил олмалари»), Бобо Кайфий («Улуғбек юлдузи»), Шоқосим («Қутлуғ қон»), Уста Олим («Ўтган кунлар»), Шоҳ («Семурғ»), Сафар бўзчи («Меҳробдан чаён»), Уста Боқи («Келинлар қўзғолони») ва б. образлари б-н кино олтин фондидан ўрин олди. Шунингдек, видеофильм ва телеспектаклларда ҳам суратга тушган: «Кутлуғ қон» (Ёрмат ота), «Диёнат» (проф. Шобаратов), «Ҳамма нарса одамларга қолади» (акад. Дроздов), «Бобур» (Муҳаммаджон) ва б. шулар жумласидан. Р. ҳақида «Наби Раҳимов ҳаётида икки кун», «Учрашув» видеочерклари ишланган. 1950—65 й.лар Санъат ин-тида дарс берган.

    Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1967).

    Ад.ҳ Ризаев О., Наби Раҳимов, Т., 1997.

    Омонулла Ризаев.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.