«Ramayana»
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 59-b. — ziyouz.com
«Ramayana» — sanskrit tilidagi qadimgi hind eposi. Muallifi Valmiki deb taxmin qilinadi. Mil. av. 4-a.da Şarqiy Hindistonda yaratilgan, xalq oğzaki ijodida töldirilgan va qisman özgarib, mil.ning 2-a.iga kelib töliq şakllangan. Dostonda Quyoş sulolasiga mansub afsonaviy şoh Ramaning qahramonliklari, uning zulm va adolatsizlikka qarşi kuraşi bayon etiladi. Odamxör dev (rakşas)lar podşosi Raavan tomonidan Ramaning rafiqasi Sitaning öğirlab ketilişi va Sitani qutqariş uçun Ramaning Raavan b-n janglari «R.»ning markaziy voqeasini taşkil etadi. Örta asrlarda «R.» vişnuizmning muqaddas kitoblarkdan biri bölgan. «R.» 7 kitobdan iborat, 1—7kitoblari til va mazmun jihatdan boşqalaridan farq qiladi hamda bu fakt asarga keyinçalik qöşimçalar qilinganini tasdiklaydi. «R.» Hindistonda «Mahabharata» dan keyin turadigan maşhur asar. Uning syujetlari mumtoz hind adabiyotida qöllangan. 14— 17-a.larda qator yangi xind, dravid tillariga tarjima qilingan. «R.»ning turli variantlari Tibet, Xitoy, ayniqsa, Jan.Şarqiy Osiyo mamlakatlarida asrlar davomida tasviriy san'at hamda xalq teatrlari uçun sevimli syujet manbai bölib xizmat kilgan. «R.» asosida hind kinoustalari yaratgan videofilm özbek tiliga tarjima qilingan.
Ad.: Rama haqida qissa [Premçand bayonida], T., 1970; Maxabxarata, Ramayana, M., 1974; Serebryakov I.D., Oçerki drevneindiyskoy literaturi, M., 1971; Ramayana. Qadimgi hind eposi, T., 1978.
Ansoriddin Ibrohimov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«РАМАЯНА» — санскрит тилидаги қадимги ҳинд эпоси. Муаллифи Валмики деб тахмин қилинади. Мил. ав. 4-а.да Шарқий Ҳиндистонда яратилган, халқ оғзаки ижодида тўлдирилган ва қисман ўзгариб, мил.нинг 2-а.ига келиб тўлиқ шаклланган. Достонда Қуёш сулоласига мансуб афсонавий шоҳ Раманинг қаҳрамонликлари, унинг зулм ва адолатсизликка қарши кураши баён этилади. Одамхўр дев (ракшас)лар подшоси Рааван томонидан Раманинг рафиқаси Ситанинг ўғирлаб кетилиши ва Ситани қутқариш учун Раманинг Рааван б-н жанглари «Р.»нинг марказий воқеасини ташкил этади. Ўрта асрларда «Р.» вишнуизмнинг муқаддас китобларкдан бири бўлган. «Р.» 7 китобдан иборат, 1—7китоблари тил ва мазмун жиҳатдан бошқаларидан фарқ қилади ҳамда бу факт асарга кейинчалик қўшимчалар қилинганини тасдиклайди. «Р.» Ҳиндистонда «Маҳабҳарата» дан кейин турадиган машҳур асар. Унинг сюжетлари мумтоз ҳинд адабиётида қўлланган. 14— 17-а.ларда қатор янги хинд, дравид тилларига таржима қилинган. «Р.»нинг турли вариантлари Тибет, Хитой, айниқса, Жан.Шарқий Осиё мамлакатларида асрлар давомида тасвирий санъат ҳамда халқ театрлари учун севимли сюжет манбаи бўлиб хизмат килган. «Р.» асосида ҳинд киноусталари яратган видеофильм ўзбек тилига таржима қилинган.
Ад.: Рама ҳақида қисса [Премчанд баёнида], Т., 1970; Махабхарата, Рамаяна, М., 1974; Серебряков И.Д., Очерки древнеиндийской литературы, М., 1971; Рамаяна. Қадимги ҳинд эпоси, Т., 1978.
Ансориддин Иброҳимов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.