Rang

Rang — moddalar çiqargan yoki qaytargan nurlaniş spektriga mos ravişda yoruğlikning muayyan köriş tuyğusini hosil qiliş xossasi. Nurlanişning yoruğlik energiyasi atrofidagi buyumlardan qaytib, köz qoraçiği orqali közning sezgir hujayraviy qabul qiluvçi pardasiga tuşib, unga faol ta'sir qiladi. Modda qaysi R.dagi nurni yutsa, öşa R.dagi nurni özidan çiqaradi. R.ning spektri moddani taşkil etuvçi atom va molekulalar xususiyatlariga qarab özgarişi mumkin. Spektrni taşkil etuvçi nurlar energiyasining ziçligi bir-biriga yaqin bölganda oq R. hosil böladi. Yorituvçanlik yoki yoritilganlikning kamayişi natijasida moddalarning rangi noaniqlaşadi.

Uç xil R.ning qöşilişidan xoxdagan R.ni hosil qiliş mumkin. Xalqaro kelişuvga binoan, 3 asosiy R. tanlab olingan: qizil, yaşil va havo rang. Rangli televideniye, rangli fotografiya va b.ning asosida 3 xil R. aralaşmasi yotadi. Tölqin uzunligi X har xil bölgan yoruğlik har xil rang taassurotini hosil qiladi: ^.=460 nm da — binafşa rang, 470 nm da — kök rang, 480 nm da — zangori rang, 520 nm da — yaşil rang, 580 nm da — sarik, rang, 600 nm da — töq sariq (apelsin) rang, 640 nm da — qizil rang, 700 nm da töq kizil (qirmizi) rang hosil böladi.

Ba'zi odamlarda rang ajrata olmaslik kasalligi uçraydi. Bu kasallikda rangli rasmlar b-n oqqora rasmlar va svetofor çiroklari bir xil körinadi. Moddalar haroratini bevosita aniqlaş mumkin bölmagan vaqtda çiqariş spektridagi R.ning özgarişidan foydalaniladi. Şu usul b-n Quyoş sirti harorati aniqlangan. Kime tajribalarida erigan modda konsentratsiyasi (rangi)ni aniqlaşda maxsus optik asbob (spektrofotometr)lardan foydalaniladi.