Rangli bosma
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63–64-b. — ziyouz.com
Rangli bosma — qoğoz, mato yoki boşqa materialga köp rangli tasvirlar (rangli fotosuratlar, rangtasvir asarlari, rangli matnlar va b.) ni bosiş usuli. Maxsus bosma qolip (forma) lar yordamida amalga oşiriladi. Bosma qoliplar soni böyoqlar soni (ikki, tört va b.)ga boğliq böladi. R.b.da asosan, ofset bosma, çuqur bosma va tekis bosma usullaridan ham foydalaniş mumkin. R.b. 19-a. oxirida paydo bölgan.
Har xil rangli original (asl nusxa) dan köplab nusxa köçirişda har qaysi rang uçun ayrimayrim klişe (3 yoki 4 klişe) tayyorlab olinadi. Buning uçun fotografik usulda original ranglarni uç asosiy rangga ajratib, negativ oliş va har bir negativdan bittadan klişe tayyorlaş kerak. Original ranglarini xillarga ajratiş yoruğlik filtridan foydalanib bajariladi. Şundan keyin qolip va zarur böyoqlar tayyorlab olinadi. Uç asosiy rang (sariq, kizil va kök) ni turli nisbatda aralaştirib, istalgan rangni oliş mumkin. Oç rang hosil qiliş uçun belila ham işlatiladi. Mas, tört rangli tasvirni bosişda oldin sariq rang, keyin kizil va kök ranglar, oxirida kulrang (ton) bosiladi. R.b.da 2,4 va 10 rangni bir yöla bosadigan rangli bosma maşinalari qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РАНГЛИ БОСМА — қоғоз, мато ёки бошқа материалга кўп рангли тасвирлар (рангли фотосуратлар, рангтасвир асарлари, рангли матнлар ва б.) ни босиш усули. Махсус босма қолип (форма) лар ёрдамида амалга оширилади. Босма қолиплар сони бўёқлар сони (икки, тўрт ва б.)га боғлиқ бўлади. Р.б.да асосан, офсет босма, чуқур босма ва текис босма усулларидан ҳам фойдаланиш мумкин. Р.б. 19-а. охирида пайдо бўлган.
Ҳар хил рангли оригинал (асл нусха) дан кўплаб нусха кўчиришда ҳар қайси ранг учун айримайрим клише (3 ёки 4 клише) тайёрлаб олинади. Бунинг учун фотографик усулда оригинал рангларни уч асосий рангга ажратиб, негатив олиш ва ҳар бир негативдан биттадан клише тайёрлаш керак. Оригинал рангларини хилларга ажратиш ёруғлик фильтридан фойдаланиб бажарилади. Шундан кейин қолип ва зарур бўёқлар тайёрлаб олинади. Уч асосий ранг (сариқ, кизил ва кўк) ни турли нисбатда аралаштириб, исталган рангни олиш мумкин. Оч ранг ҳосил қилиш учун белила ҳам ишлатилади. Мас, тўрт рангли тасвирни босишда олдин сариқ ранг, кейин кизил ва кўк ранглар, охирида кулранг (тон) босилади. Р.б.да 2,4 ва 10 рангни бир йўла босадиган рангли босма машиналари қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.