Rassomlik san'ati
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74–75-b. — ziyouz.com
Rassomlik san'ati — asarlari biror yuza (qoğoz, mato, taxta, devor va b.)ga böyoq (akvarel, moyböyoq, tempera, guaş, yelimböyoq), qalam, rangli toş, şişa va h.k.da işlanadigan tasviriy san'at turi. Qanday xomaşyodan va kanday işlanişiga qarab rangtasvir va grafika™ ajratiladi. Rangtasvirda rang muhim örin egallaydi va uning xarakterli tomonlarini belgilaydi; grafikada asosan çiziq, oqqora böyoq doğlari asosiy bölib, rang ikkinçi darajali örin tutadi, köp hollarda şartli, ramziy ma'noda asarning ğoyaviy emotsional tomonini kuçaytiriş maqsadida uni qöllaş mumkin. Mac, plakatpz. rangi kizil buyum kök, sariq va b. rangda berilişi mumkin va h.k. «R.s.» iborasi 20-a. 50-y.laridan qullanilib, dastlab rangtasvirni ta'riflaş uçun işlatilgan. Bugungi kunda, şuningdek, badiiylik ma'nosida xdm qöllaniladi.
R.s. qad. bölib, rangtasvir va grafika bir-biri b-n uzviy boğliq holda rivojlangan. Davr utişi b-n professional san'atning kuçayişi ularni mustakdl san'at turlariga ajrata boşlagan. Uyğoniş davri va undan keyingi davrlarda R.s. ifoda vositalari boyib borgan, mutaxassislar yetişib çiqqan, texnika va texnologiya özgarib yangilanib borgan. Rangtasvir va grafikani bir-biridan aloxdda ajratiş qiyin, çunki har bir ijodkor ularning har ikkisida ham ijod qiladi, ijodkor faoliyatiga baxr beriş faqat ulardan qay birining yetakçiligiga boğliq. Mac, L.Abdullayev rangtasvir va grafikada xam mehnat qilgan, lekin rangtasvir ustasi sifatida e'tirof etiladi. Ç.Axmarov, N.Kaşina va b. ijodida xam şu xrlni köriş mumkin, ular ijodida fafikaning ayrim tur va körinişlari öz ifodasini topgan, xolos. V.Kaydalov, Q. Başarov va b. ijodida rangtasvir asarlari mavjud bölsa xam, ular fafik rassomlar qatoridan örin olgan. Özbek kitob grafikasining asosçisibölgan I.Ikromovni, rassomN. Xoliqov, A.Bobrov, F.Kagarov va b.ni grafik rassomlar sifatida e'tirof etiş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РАССОМЛИК САНЪАТИ — асарлари бирор юза (қоғоз, мато, тахта, девор ва б.)га бўёқ (акварель, мойбўёқ, темпера, гуашь, елимбўёқ), қалам, рангли тош, шиша ва ҳ.к.да ишланадиган тасвирий санъат тури. Қандай хомашёдан ва кандай ишланишига қараб рангтасвир ва графика™ ажратилади. Рангтасвирда ранг муҳим ўрин эгаллайди ва унинг характерли томонларини белгилайди; графикада асосан чизиқ, оққора бўёқ доғлари асосий бўлиб, ранг иккинчи даражали ўрин тутади, кўп ҳолларда шартли, рамзий маънода асарнинг ғоявий эмоционал томонини кучайтириш мақсадида уни қўллаш мумкин. Mac, плакатпз. ранги кизил буюм кўк, сариқ ва б. рангда берилиши мумкин ва ҳ.к. «Р.с.» ибораси 20-а. 50-й.ларидан қулланилиб, дастлаб рангтасвирни таърифлаш учун ишлатилган. Бугунги кунда, шунингдек, бадиийлик маъносида хдм қўлланилади.
Р.с. қад. бўлиб, рангтасвир ва графика бир-бири б-н узвий боғлиқ ҳолда ривожланган. Давр утиши б-н профессионал санъатнинг кучайиши уларни мустакдл санъат турларига ажрата бошлаган. Уйғониш даври ва ундан кейинги даврларда Р.с. ифода воситалари бойиб борган, мутахассислар етишиб чиққан, техника ва технология ўзгариб янгиланиб борган. Рангтасвир ва графикани бир-биридан алохдда ажратиш қийин, чунки ҳар бир ижодкор уларнинг ҳар иккисида ҳам ижод қилади, ижодкор фаолиятига бахр бериш фақат улардан қай бирининг етакчилигига боғлиқ. Mac, Л.Абдуллаев рангтасвир ва графикада хам меҳнат қилган, лекин рангтасвир устаси сифатида эътироф этилади. Ч.Ахмаров, Н.Кашина ва б. ижодида хам шу хрлни кўриш мумкин, улар ижодида фафиканинг айрим тур ва кўринишлари ўз ифодасини топган, холос. В.Кайдалов, Қ. Башаров ва б. ижодида рангтасвир асарлари мавжуд бўлса хам, улар фафик рассомлар қаторидан ўрин олган. Ўзбек китоб графикасининг асосчисибўлган И.Икромовни, рассомН. Холиқов, А.Бобров, Ф.Кагаров ва б.ни график рассомлар сифатида эътироф этиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.