Raymund Lulliy
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 199-b. — ziyouz.com
Lulliy Raymund LULLIY (Lullius) Raymund (1235, Malorka — 1315, Tunis) — ispan faylasufi, yozuvçi va ilohiyotşunos. 30 yoşida saroy şoiri sifatidagi faoliyatini töxtatib, fransiskanlar ordeniga a'zo bölib kirgan va missionerlik b-n şuğullangan. Keyinçalik Şim. Afrikada murabbiylik qilgan. Musulmon va yahudiy ilohiyotşunosligini mukammal bilgan, Yevropada arabşunoslikka asos solgan. L.dan arab va katalan tilida yozilgan 300 ga yaqin asar qolgan. L. dunyoqaraşi fransiskanlar va Avgustin ta'sirida şakllangan. U averroizm va uning 2 haqiqat töğrisidagi ta'limotiga qarşi çiqib, haqiqiy bilimga ilohiy kaşf orqaligina erişiş mumkin, deb hisoblaydi. L. fikriça, olam — Xudoning timsoli, har bir narsada ilohiy komillik mujassam bölgan. Mazkur ta'limotni takomillaştiriş maqsadida L. tuşunçalarning ramziy ma'nolarini qöllab, mantiqiy tajribalarni modellaştiriş uslublarini işlab çiqdi. U özining «Buyuk san'at» («Ars magna», 1480) asarida mantiqni haqiqat va yolğonni özaro farqlaşga yordam beradigan san'at deb baholaydi. Şu maqsadda u mantiqiy tafakkurning yangi haqiqatni oçiş uslubini maxsus mexanik moslama orqali modellaştirişga harakat qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛУЛЛИЙ (Lullius) Раймунд (1235, Мальорка — 1315, Тунис) — испан файласуфи, ёзувчи ва илоҳиётшунос. 30 ёшида сарой шоири сифатидаги фаолиятини тўхтатиб, францисканлар орденига аъзо бўлиб кирган ва миссионерлик б-н шуғулланган. Кейинчалик Шим. Африкада мураббийлик қилган. Мусулмон ва яҳудий илоҳиётшунослигини мукаммал билган, Европада арабшуносликка асос солган. Л.дан араб ва каталан тилида ёзилган 300 га яқин асар қолган. Л. дунёқараши францисканлар ва Августин таъсирида шаклланган. У аверроизм ва унинг 2 ҳақиқат тўғрисидаги таълимотига қарши чиқиб, ҳақиқий билимга илоҳий кашф орқалигина эришиш мумкин, деб ҳисоблайди. Л. фикрича, олам — Худонинг тимсоли, ҳар бир нарсада илоҳий комиллик мужассам бўлган. Мазкур таълимотни такомиллаштириш мақсадида Л. тушунчаларнинг рамзий маъноларини қўллаб, мантиқий тажрибаларни моделлаштириш услубларини ишлаб чиқди. У ўзининг «Буюк санъат» («Ars magna», 1480) асарида мантиқни ҳақиқат ва ёлғонни ўзаро фарқлашга ёрдам берадиган санъат деб баҳолайди. Шу мақсадда у мантиқий тафаккурнинг янги ҳақиқатни очиш услубини махсус механик мослама орқали моделлаштиришга ҳаракат қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.