Razin qözğoloni
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 49–50-b. — ziyouz.com
Razin qözğoloni RAZIN QÖZĞOLONI, Stepan Razin boşçil igidagi dehqonlar uruşi (1670—71) — Rossiyada pomeşçiklarga va krepostnoylikka qarşi dehqonlar uruşi. Don, Volgaböyi va Volga ortiga yoyilgan. 17-a. örtasida krepostnoy dexdonlarni asoratga solişning juda kuçayişi tufayli kelib çiqqan. Uruşga S.T.Razin, V.R.Us, F.I.Şeludyak va b. boşçilik qilgan. Bu uruşda harakatlantiruvçi kuç — krepostnoy dehqonlar, kazaklar, savdogarlar, hunarmandlar va Volga böyining rus bölmagan xalqlari (çuvaşlar, marilar, mordvalar, tatarlar) bölgan. Razin otryadlari 1670 y.ning kuzida quyi Volgaböyini egallaganlar. Şu yilning avg.da Razin katta qöşin (taxm. 10 ming kişi) b-n Saritsindan çiqib, Volga böylab Moskva tomon yurgan va sent.da Simbirskiy qamal qilgan. Ayni paytda qözğolonçilar otryadlari Kurmiş, Alatir, Saransk, Penza va b. joylarni ham qölga kiritganlar. Qözgolonçilar okt. da Simbirsk ostonalarida mağlubiyatga uçradilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РАЗИН ҚЎЗҒОЛОНИ, Степан Разин бошчил игидаги деҳқонлар уруши (1670—71) — Россияда помешчикларга ва крепостнойликка қарши деҳқонлар уруши. Дон, Волгабўйи ва Волга ортига ёйилган. 17-а. ўртасида крепостной дехдонларни асоратга солишнинг жуда кучайиши туфайли келиб чиққан. Урушга С.Т.Разин, В.Р.Ус, Ф.И.Шелудяк ва б. бошчилик қилган. Бу урушда ҳаракатлантирувчи куч — крепостной деҳқонлар, казаклар, савдогарлар, ҳунармандлар ва Волга бўйининг рус бўлмаган халқлари (чувашлар, марилар, мордвалар, татарлар) бўлган. Разин отрядлари 1670 й.нинг кузида қуйи Волгабўйини эгаллаганлар. Шу йилнинг авг.да Разин катта қўшин (тахм. 10 минг киши) б-н Царициндан чиқиб, Волга бўйлаб Москва томон юрган ва сент.да Симбирский қамал қилган. Айни пайтда қўзғолончилар отрядлари Курмиш, Алатирь, Саранск, Пенза ва б. жойларни ҳам қўлга киритганлар. Қўзголончилар окт. да Симбирск остоналарида мағлубиятга учрадилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.