Razzoq Hamroyev
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 82–83-b. — ziyouz.com
Hamroyev Razzoq (1910.30.11 - şofirkon tumani, Tezguzar qişloği — 1981.5.5, Toşkent) — aktyor, rej., pedagog. Özbekiston xalqartisti (1951). Xalqartisti (1973). Toşkentdagi ölka erlar bilim yurtini (1930), Toşkent teatr va rassomlik san'ati in-tini tugatgan (1954). Namangan teatri asos-çilaridan (1931). Namangan teatrida aktyor, rej., boş rej., badiiy rahbar (1931—45). 1946 y.dan Muqimiy teat-rida aktyor, rej., boş rej. (1959—76), 1977 y.dan rej. Ayni vaqtda, 1954 y.dan Toşkent teatr va rassomlik san'ati in-tida dars bergan, prof. (1978 y.dan). «Tohir va Zuhra» (S. Abdulla)dagi Nozim, «Rustam» (U. Ismoilov)dagi Rustamlar H.ning sahnada yaratgan ilk obrazlaridir. H. sahna va ekran navoiynomasining şakllanişiga salmoqli hissa qöşgan. Xurşidning Navoiy dostonlari asosida yaratilgan «Farhod va Şirin» musiqali dramasida Xusrav, Xoqon rollarini, «Navoiy» (Oybek) dramasida Navoiy rolini ijro etgan. Şuningdek, uning teatr sahnasida yaratgan Ferdinand (F.Şiller, «Makr va muhabbat»), Pantalone (K.Gotssi, «Malikai Turondot»), Arslon (K.Yaşin, «Tor-mor»), Muqimiy (S.Abdulla, «Muqimiy»), Hamza (K.Yaşin, A.Umariy, «Hamza»), Trufaldino, Kavaler (K.Goldoni, «Ikki boyga bir malay», «Musofirxona bekasi»), Malvolio (U.Şekspir, «Ön ikkinçi keça»), Melivoy (H. Ğulom, «Toşbolta oşiq») kabi obrazlari ham maşhur.
H. özbek kinosida ham çuqur falsafiy, hajviy, mazmunli obrazlar yaratdi: Nozim («Tohir va Zuhra»), Navoiy («Alişer Navoiy»), Xöja Nasriddin («Nasriddinning sargu-zaştlari»), Beruniy («Abu Ali ibn Sino»), Muqimiy («Furqat»), Mir-zakarim qutidor («Ötgan kunlar»), Toğa («Yoryor»), Toştemir dorboz («Dorbozlar»), Ibn Iroq («Abu Rayhon Beruniy»), Ja'farbek («Jay-xun»), Rahimjon mirob («Mirzaçöl»), Usmonboy («Xorazm afsonasi»), nomozov («Komandirning qaytişi»), Ğofir («Seni kutamiz, yigit») va b. şular jumlasidan. Aktyor ekranda yaratgan Alişer Navoiy obrazi san'atkor ijodida alohida örin tutadi. Navo-iyni mutaffakkir şoir, xalqparvar davlat arbobi, sodiq döst sifatida yorqin gavdalantirdi, uning içki keçinmalarini tomoşabinga mohirona yetkazdi, davr qarama-qarşiliklarini ifodalaşda katta iste'dodini namoyiş qildi. 1968 y. Muqimiy teatrida şoirning 525 yilligi munosabat bilan H. «Navoiy Astrobodda» (I.Maxsumov; Yu.Rajabiy, S.Jalil) musiqali dramasini sahnalaştirib, özi boş rolni ijro etdi. Navoiyning baytuğazallarini ajoyib talaffuzda ma'noli, jarangdor, yuksak mahorat bilan va ta'sirçan öqiş bilan obrazning ta'sir kuçini yanada oşirdi.
Uning rej. sifatida ayniqsa, musiqali drama janri taraqqiyotida xizmatlari alohida. «Farhod va Şirin», «Layli va Majnun», «Oltin köl», «Nurxon», «Makr va muhabbat», «Mu-qimiy», «Guli siyoh», «Farğona tong otgunça», «Toşbolta oşiq» kabi H. rejissyorlik qilgan drama, kome-diya, musiqali drama kabi turli janrdagi spektakllar çuqur hayotiyligi, yuksak ijro saviyasi va teran ğoyaviy mazmuni bilan ajralib turadi. U nafaqat Muqimiy teatrida balki respublikamizning viloyat teatrlarida ham köpgina spektakllar sahnalaştirgan.
Davlat mukofoti (1948), Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofotlari (1964, 1970) laureati. Vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan mukofotlangan (2003).
Mohina Aşirova.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАМРОЕВ Раззоқ (1910.30.11 - шофиркон тумани, Тезгузар қишлоғи — 1981.5.5, Тошкент) — актёр, реж., педагог. Ўзбекистон халқартисти (1951). Халқартисти (1973). Тошкентдаги ўлка эрлар билим юртини (1930), Тошкент театр ва рассомлик санъати ин-тини тугатган (1954). Наманган театри асос-чиларидан (1931). Наманган театрида актёр, реж., бош реж., бадиий раҳбар (1931—45). 1946 й.дан Муқимий теат-рида актёр, реж., бош реж. (1959—76), 1977 й.дан реж. Айни вақтда, 1954 й.дан Тошкент театр ва рассомлик санъати ин-тида дарс берган, проф. (1978 й.дан). «Тоҳир ва Зуҳра» (С. Абдулла)даги Нозим, «Рустам» (У. Исмоилов)даги Рустамлар Ҳ.нинг саҳнада яратган илк образларидир. Ҳ. саҳна ва экран навоийномасининг шаклланишига салмоқли ҳисса қўшган. Хуршиднинг Навоий достонлари асосида яратилган «Фарҳод ва Ширин» мусиқали драмасида Хусрав, Хоқон ролларини, «Навоий» (Ойбек) драмасида Навоий ролини ижро этган. Шунингдек, унинг театр саҳнасида яратган Фердинанд (Ф.Шиллер, «Макр ва муҳаббат»), Панталоне (К.Гоцци, «Маликаи Турондот»), Арслон (К.Яшин, «Тор-мор»), Муқимий (С.Абдулла, «Муқимий»), Ҳамза (К.Яшин, А.Умарий, «Ҳамза»), Труфальдино, Кавалер (К.Гольдони, «Икки бойга бир малай», «Мусофирхона бекаси»), Мальволио (У.Шекспир, «Ўн иккинчи кеча»), Меливой (Ҳ. Ғулом, «Тошболта ошиқ») каби образлари ҳам машҳур.
Ҳ. ўзбек киносида ҳам чуқур фалсафий, ҳажвий, мазмунли образлар яратди: Нозим («Тоҳир ва Зуҳра»), Навоий («Алишер Навоий»), Хўжа Насриддин («Насриддиннинг саргу-заштлари»), Беруний («Абу Али ибн Сино»), Муқимий («Фурқат»), Мир-закарим қутидор («Ўтган кунлар»), Тоға («Ёрёр»), Тоштемир дорбоз («Дорбозлар»), Ибн Ироқ («Абу Райҳон Беруний»), Жаъфарбек («Жай-хун»), Раҳимжон мироб («Мирзачўл»), Усмонбой («Хоразм афсонаси»), номозов («Командирнинг қайтиши»), Ғофир («Сени кутамиз, йигит») ва б. шулар жумласидан. Актёр экранда яратган Алишер Навоий образи санъаткор ижодида алоҳида ўрин тутади. Наво-ийни мутаффаккир шоир, халқпарвар давлат арбоби, содиқ дўст сифатида ёрқин гавдалантирди, унинг ички кечинмаларини томошабинга моҳирона етказди, давр қарама-қаршиликларини ифодалашда катта истеъдодини намойиш қилди. 1968 й. Муқимий театрида шоирнинг 525 йиллиги муносабат билан Ҳ. «Навоий Астрободда» (И.Махсумов; Ю.Ражабий, С.Жалил) мусиқали драмасини саҳналаштириб, ўзи бош ролни ижро этди. Навоийнинг байтуғазалларини ажойиб талаффузда маъноли, жарангдор, юксак маҳорат билан ва таъсирчан ўқиш билан образнинг таъсир кучини янада оширди.
Унинг реж. сифатида айниқса, мусиқали драма жанри тараққиётида хизматлари алоҳида. «Фарҳод ва Ширин», «Лайли ва Мажнун», «Олтин кўл», «Нурхон», «Макр ва муҳаббат», «Му-қимий», «Гули сиёҳ», «Фарғона тонг отгунча», «Тошболта ошиқ» каби Ҳ. режиссёрлик қилган драма, коме-дия, мусиқали драма каби турли жанрдаги спектакллар чуқур ҳаётийлиги, юксак ижро савияси ва теран ғоявий мазмуни билан ажралиб туради. У нафақат Муқимий театрида балки республикамизнинг вилоят театрларида ҳам кўпгина спектакллар саҳналаштирган.
Давлат мукофоти (1948), Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофотлари (1964, 1970) лауреати. Вафотидан сўнг «Буюк хизматлари учун» ордени билан мукофотланган (2003).
Моҳина Аширова.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.