Realgar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 117-b. — ziyouz.com
Realgar (arab. — raxj alxar — gor çangi, kon çangi) — sulfidlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi AsS. Kristallari monoklin singoniyali, qisqa va uzun (5 sm gaça) prizmali, ignasimon. Tarkibida 70,1% As bor. Rangi olovsimonqizil, puştisariq. Qattikligi 1,5—2. Ziçligi 3400— 3600 kg/m3. Öta mört. Smolasimon yaltiroq, yoğli. Quyoş nuri ta'sirida parçalanib auripigment (As2S3)ra aylanadi. Past haroratli gidrotermal konlarda auripigment va markazit, ba'zan kinovar va oltin b-n birga, issiq buloklar yotkiziklari va solfatarlarda, siderit konkretsiyalari, qumgilli yotqiziklarda uçraydi. R. margimuş rudalari tarkibiga kiradi. Lokböyoq sanoati, pirotexnika, şişasozlik va b.da işlatiladi. Konlari Zakavkazye, AQŞ, Yaponiya, Gretsiya va b. joylarda bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕАЛЬГАР (араб. — рахж алхар — гор чанги, кон чанги) — сульфидлар синфига мансуб минерал. Кимёвий формуласи AsS. Кристаллари моноклин сингонияли, қисқа ва узун (5 см гача) призмали, игнасимон. Таркибида 70,1% As бор. Ранги оловсимонқизил, пуштисариқ. Қаттиклиги 1,5—2. Зичлиги 3400— 3600 кг/м3. Ўта мўрт. Смоласимон ялтироқ, ёғли. Қуёш нури таъсирида парчаланиб аурипигмент (As2S3)ra айланади. Паст ҳароратли гидротермал конларда аурипигмент ва марказит, баъзан киноварь ва олтин б-н бирга, иссиқ булоклар ёткизиклари ва сольфатарларда, сидерит конкрециялари, қумгилли ётқизикларда учрайди. Р. маргимуш рудалари таркибига киради. Локбўёқ саноати, пиротехника, шишасозлик ва б.да ишлатилади. Конлари Закавказье, АҚШ, Япония, Греция ва б. жойларда бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.