Rebinder effekti
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 118–119-b. — ziyouz.com
Rebinder effekti — qattiq sathda sirt faol moddalar (SFM) ning öz-özidan adsorbsiyalanib, satxda erkin energiyani kamaytirişi va ayni vaqtda özida qattiq jism mustahkamligini pasaytirişi. Qattiq jism mustahkamligining adsorbsion pasayişi rus fizik kimyogari P. A. Rebinder tomonidan 1928 y.da kaşf etilgan. Bu effekt korroziya, qattiq moddaning erişi va b. hodisalarga aloqador bölmay, faqat SFM adsorbsiyasi b-n boğliqdir. Dastlab gips, grafit, bariy karbonat, kalsiy monokristallari kabi ayrim anorganik kristall moddalarning mustahkamligi SFM (olein va moy kislotalari, propil va b. spirtlar) eritmasida pasayişi kuzatilgan. Qattiqjism mustahkamligining adsorbsion pasayişi zaminida fazalar çegarasidagi sirt taranglikning kamayişi yotadi. Bunda SFMning qattiq jismning içki sathidagi mikroğovaklarda, tirqişlarda adsorbsiyalanişi va SFM eritmasining yorilayotgan tirqişning içiçiga kirib (migratsiya), jarayonni davom ettirişi kuzatiladi. R.e. natijasida qattiq jismning deformatsiyasi va buzilişi osonlaşadi. R. e. sement sanoatida, un tayyorlaşda, qattiq jismlarni maydalaş, kesiş b-n boğliq barça jarayonlarda, ya'ni dispers sistemalarning struktura mexanik xossalarini boşqarişda qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕБИНДЕР ЭФФЕКТИ — қаттиқ сатҳда сирт фаол моддалар (СФМ) нинг ўз-ўзидан адсорбцияланиб, сатхда эркин энергияни камайтириши ва айни вақтда ўзида қаттиқ жисм мустаҳкамлигини пасайтириши. Қаттиқ жисм мустаҳкамлигининг адсорбцион пасайиши рус физик кимёгари П. А. Ребиндер томонидан 1928 й.да кашф этилган. Бу эффект коррозия, қаттиқ модданинг эриши ва б. ҳодисаларга алоқадор бўлмай, фақат СФМ адсорбцияси б-н боғлиқдир. Дастлаб гипс, графит, барий карбонат, кальций монокристаллари каби айрим анорганик кристалл моддаларнинг мустаҳкамлиги СФМ (олеин ва мой кислоталари, пропил ва б. спиртлар) эритмасида пасайиши кузатилган. Қаттиқжисм мустаҳкамлигининг адсорбцион пасайиши заминида фазалар чегарасидаги сирт тарангликнинг камайиши ётади. Бунда СФМнинг қаттиқ жисмнинг ички сатҳидаги микроғовакларда, тирқишларда адсорбцияланиши ва СФМ эритмасининг ёрилаётган тирқишнинг ичичига кириб (миграция), жараённи давом эттириши кузатилади. Р.э. натижасида қаттиқ жисмнинг деформацияси ва бузилиши осонлашади. Р. э. цемент саноатида, ун тайёрлашда, қаттиқ жисмларни майдалаш, кесиш б-н боғлиқ барча жараёнларда, яъни дисперс системаларнинг структура механик хоссаларини бошқаришда қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.