Reduksiya
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 128-b. — ziyouz.com
Reduksiya (tilşunoslikda) — tovuş çözikligining qisqarişi yoki talaffuzning kuçsizlanişiga boğliq holda uning artikulyatsion va akustik sifatlarining özgarişi. Asosan, unlilar R.ga uçraydi, biroq undoşlar yoki murakkabroq tovuş qöşilmalari (böğinlar, sözlar) R.si ham uçraydi. Mac, böyin söziga egalik qöşimçasi qöşilganda, ikkinçi böğindagi i R.ga uçraydi, şu sababli aytilmaydi va yozilmaydi yoki neça söroq olmoşi oxirida a bir qator şevalarda qisqa i(') tarzida talaffuz etiladi: neçç' kabi. Miqdoriy R. (tovuşning urğusizligi sababli uning çözikliligining qisqarişi) vasifatiy R. (çöziklikning qisqarişi natijasida artikulyatsiya sifatining özgarişi) özaro farqlanadi. R. özbek va rus tillarida kuçli, yorqin namoyon böladi, fransuz tilida esa mavjud emas.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕДУКЦИЯ (тилшуносликда) — товуш чўзиклигининг қисқариши ёки талаффузнинг кучсизланишига боғлиқ ҳолда унинг артикуляцион ва акустик сифатларининг ўзгариши. Асосан, унлилар Р.га учрайди, бироқ ундошлар ёки мураккаброқ товуш қўшилмалари (бўғинлар, сўзлар) Р.си ҳам учрайди. Mac, бўйин сўзига эгалик қўшимчаси қўшилганда, иккинчи бўғиндаги и Р.га учрайди, шу сабабли айтилмайди ва ёзилмайди ёки неча сўроқ олмоши охирида а бир қатор шеваларда қисқа и(ъ) тарзида талаффуз этилади: неччъ каби. Миқдорий Р. (товушнинг урғусизлиги сабабли унинг чўзиклилигининг қисқариши) васифатий Р. (чўзикликнинг қисқариши натижасида артикуляция сифатининг ўзгариши) ўзаро фарқланади. Р. ўзбек ва рус тилларида кучли, ёрқин намоён бўлади, француз тилида эса мавжуд эмас.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.