Reflektor
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 179-b. — ziyouz.com
Reflektor (lot. refl ecto — bukaman, qaytaraman) — 1) yoruğlik, tovuş, issik/şk tölqinlari, gidrostatik, elektromagnit energiya oqimlari yönalişi va jadalligini, şuningdek, qayişqoqlik xossasiga ega bulgan kattik, jismlar xarakati yunalişini özgartiriş uçun möljallangan qaytargiç qurilma; R.ning qaytaruvçi sirti bir yoki bir neça közgudan iborat. Tölqinlar yoki oqimlarni tuplaş uçun R. sirti botik, (sferik, paraboloidal va b.) bölişi lozim. R. akustika, radiotexnika (antenna), uyrözğorda işlatiladi; 2) astronomiya da — közguli obyektiv b-n jixrzlangan teleskop. R.da tasvir okulyar orqali kuzatiladi, boşqa yoruğlik qabul qiluvçi qurilma b-n suratga olinadi yoki qayd qilinadi. R.da asosiy közgudan taşqari abberatsiya hodisasini kamaytiradigan qöşimça közgu yoki linza ham bölişi mumkin. R.da yulduzlar, sayyoralar, Quyoş va b.ning tasviri asosiy botiq közguda va qöşimça qavariq yoki yassi közgularda hosil böladi. R.ning Nyuton, Kassegren, Gregori va b. tizimli turlari bor (rasmga k,.). Dunyodagi eng katta R. asosiy közgusining diametri 6 m (Rossiya). Özbekiston FA Astronomiya in-tidagi R. közgusining diametri 1,5 m.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕФЛЕКТОР (лот. refl ecto — букаман, қайтараман) — 1) ёруғлик, товуш, иссик/шк тўлқинлари, гидростатик, электромагнит энергия оқимлари йўналиши ва жадаллигини, шунингдек, қайишқоқлик хоссасига эга булган каттик, жисмлар харакати йуналишини ўзгартириш учун мўлжалланган қайтаргич қурилма; Р.нинг қайтарувчи сирти бир ёки бир неча кўзгудан иборат. Тўлқинлар ёки оқимларни туплаш учун Р. сирти ботик, (сферик, параболоидал ва б.) бўлиши лозим. Р. акустика, радиотехника (антенна), уйрўзғорда ишлатилади; 2) астрономия да — кўзгули объектив б-н жихрзланган телескоп. Р.да тасвир окуляр орқали кузатилади, бошқа ёруғлик қабул қилувчи қурилма б-н суратга олинади ёки қайд қилинади. Р.да асосий кўзгудан ташқари абберация ҳодисасини камайтирадиган қўшимча кўзгу ёки линза ҳам бўлиши мумкин. Р.да юлдузлар, сайёралар, Қуёш ва б.нинг тасвири асосий ботиқ кўзгуда ва қўшимча қавариқ ёки ясси кўзгуларда ҳосил бўлади. Р.нинг Ньютон, Кассегрен, Грегори ва б. тизимли турлари бор (раcмга к,.). Дунёдаги энг катта Р. асосий кўзгусининг диаметри 6 м (Россия). Ўзбекистон ФА Астрономия ин-тидаги Р. кўзгусининг диаметри 1,5 м.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.