Reformatsiya
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 179-b. — ziyouz.com
Reformatsiya (lot. reformatio özgartiriş, isloh qiliş) — 16-a.da Ğarbiy va Markaziy Yevropada tarqalgan ijtimoiy harakat. Asosan, zamindorlarga qarşi xarakterda bölib, katolik çerkovi (zamindorlarning asosiy ğoyaviy tayançi)ga qarşi kuraş tu sini oldi. 1517 y. Germaniya da M. Lyuterning katolik çerkoviga qarşi çiqişi b-n boşlangan. R. mafkuraçilari katolik çerkovi, uning iyerarxiyasi va umuman ruxrniylarning zarurligi amalda inkor qilingan ğoyalarni ilgari surdilar; katoliklarning Muqaddas rivoyati rad qilindi, çerkovning yer boyliklari va b.ga bölgan huquklari inkor etildi. R.ning asosiy oqimlari: byurger oqimi (Lyuter, J. Kalvin, U. Svingli); katolik çerkovini yöqotiş talabini tenglik urnatiş uçun kuraş b-n boğlagan xalq oqimi (T. Myunser, anabaptistlar); uz hokimiyatini mustahkamlaş va çerkovga tegişli yerlarni tortib olişga intilgan, dunyoviy hokimiyat manfaatlarini ifodalovçi qirolknyazlik oqimi. R.ning ğoyaviy bayroği ostida 1524—26 y.larda Germaniyada Dehqonlar uruşi, Niderlandiya va Angliya inqiloblari bölib utdi. R. protestantizmta asos soldi (R. tor ma'noda — protestantizm ruhida diniy islohotlar utkaziş).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕФОРМАЦИЯ (лот. reformatio ўзгартириш, ислоҳ қилиш) — 16-а.да Ғарбий ва Марказий Европада тарқалган ижтимоий ҳаракат. Асосан, заминдорларга қарши характерда бўлиб, католик черкови (заминдорларнинг асосий ғоявий таянчи)га қарши кураш ту сини олди. 1517 й. Германия да М. Лютернинг католик черковига қарши чиқиши б-н бошланган. Р. мафкурачилари католик черкови, унинг иерархияси ва умуман рухрнийларнинг зарурлиги амалда инкор қилинган ғояларни илгари сурдилар; католикларнинг Муқаддас ривояти рад қилинди, черковнинг ер бойликлари ва б.га бўлган ҳуқуклари инкор этилди. Р.нинг асосий оқимлари: бюргер оқими (Лютер, Ж. Кальвин, У. Цвингли); католик черковини йўқотиш талабини тенглик урнатиш учун кураш б-н боғлаган халқ оқими (Т. Мюнцер, анабаптистлар); уз ҳокимиятини мустаҳкамлаш ва черковга тегишли ерларни тортиб олишга интилган, дунёвий ҳокимият манфаатларини ифодаловчи қиролкнязлик оқими. Р.нинг ғоявий байроғи остида 1524—26 й.ларда Германияда Деҳқонлар уруши, Нидерландия ва Англия инқилоблари бўлиб утди. Р. протестантизмта асос солди (Р. тор маънода — протестантизм руҳида диний ислоҳотлар утказиш).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.