Regional metamorfizm
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 125-b. — ziyouz.com
Regional metamorfizm — toğ jinslarining yönalgan (bir tomonga) va gidrostatik (har tomonga) bosim va trada bölgan çuqur transmagmatik eritma (flyuid)lar ta'sirida sodir böladigan özgarişlari majmui. P.m. katta regionlar doirasida toğ jinslari strukturasi va mineral tarkibining burmali toğlar hosil bölişi va orogenez b-n boğliq holdagi çuqur özgarişlarda namoyon böladi. Toğ jinslarining slanetsli va gneysli teksturasi bir tomonlama bosim b-n boğliq. Gidrostatik bosim çuqurlik b-n belgilanadi; bosimning ortişi b-n minerallar orasida metamorfik reaksiyalar vujudga keladi, natijada toğ jinslarining hajmi kamayadi. Gidrostatik bosimiga qarab metamorfik jinslarning çuqurlik fatsiyalari harorati böyiça R.m.ning yuqori, örtaça va past darajasi farqlanadi. R.m. mahsulotlari (amfibolitlar, gneyslar, migmatitlar) qad. qalqonlar va kristalli massivlarda yer yuzasiga çiqib qolgan. Katta çuqurliklarda R.m. odatda, bir xil tarkibda bölib, yuzaroqda esa turliça darajada böladi. Metamorfizm darajasi antiklinoriylar, granitgneysli gumbazlarda kamroq kuzatiladi (q. Toğ jinslari metamorfizmi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕГИОНАЛ МЕТАМОРФИЗМ — тоғ жинсларининг йўналган (бир томонга) ва гидростатик (ҳар томонга) босим ва трада бўлган чуқур трансмагматик эритма (флюид)лар таъсирида содир бўладиган ўзгаришлари мажмуи. P.m. катта регионлар доирасида тоғ жинслари структураси ва минерал таркибининг бурмали тоғлар ҳосил бўлиши ва орогенез б-н боғлиқ ҳолдаги чуқур ўзгаришларда намоён бўлади. Тоғ жинсларининг сланецли ва гнейсли текстураси бир томонлама босим б-н боғлиқ. Гидростатик босим чуқурлик б-н белгиланади; босимнинг ортиши б-н минераллар орасида метаморфик реакциялар вужудга келади, натижада тоғ жинсларининг ҳажми камаяди. Гидростатик босимига қараб метаморфик жинсларнинг чуқурлик фациялари ҳарорати бўйича Р.м.нинг юқори, ўртача ва паст даражаси фарқланади. Р.м. маҳсулотлари (амфиболитлар, гнейслар, мигматитлар) қад. қалқонлар ва кристалли массивларда ер юзасига чиқиб қолган. Катта чуқурликларда Р.м. одатда, бир хил таркибда бўлиб, юзароқда эса турлича даражада бўлади. Метаморфизм даражаси антиклинорийлар, гранитгнейсли гумбазларда камроқ кузатилади (қ. Тоғ жинслари метаморфизмы).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.