Relaksatsiya
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 149-b. — ziyouz.com
Relaksatsiya (lot. relaxatio — kuçeizlaniş) — termodinamik muvozanat holatidan çiqarilgan makroskopik tizimning öz-özidan avvalgi holatiga qaytiş jarayoni. Tizimning muvozanat holatiga ötiş jarayoni ma'lum tezlikda sodir bölib, bu tezlik faqat termodinamik parametrlar (bosim, t-ra va b.)gagina emas, tizimning mikroskopik xarakteristikalariga, xususan, tizimni taşkil etuvçi zarralarning özaro ta'sirlaşişlariga ham boğliqdir. Özaro ta'sirlaşiş köp jihatdan zarralarning erkin yuguriş yöli va erkin yuguriş vaqtiga boğliq.
Hamma R. jarayonlar muvozanatsiz jarayonlardan iborat bölib, entropiyaning ortib borişi kuzatiladi va kinetika bu jarayonlarni töla örganadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕЛАКСАЦИЯ (лот. relaxatio — кучеизланиш) — термодинамик мувозанат ҳолатидан чиқарилган макроскопик тизимнинг ўз-ўзидан аввалги ҳолатига қайтиш жараёни. Тизимнинг мувозанат ҳолатига ўтиш жараёни маълум тезликда содир бўлиб, бу тезлик фақат термодинамик параметрлар (босим, т-ра ва б.)гагина эмас, тизимнинг микроскопик характеристикаларига, хусусан, тизимни ташкил этувчи зарраларнинг ўзаро таъсирлашишларига ҳам боғлиқдир. Ўзаро таъсирлашиш кўп жиҳатдан зарраларнинг эркин югуриш йўли ва эркин югуриш вақтига боғлиқ.
Ҳамма Р. жараёнлар мувозанатсиз жараёнлардан иборат бўлиб, энтропиянинг ортиб бориши кузатилади ва кинетика бу жараёнларни тўла ўрганади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.