Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Reley

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 316-b. — ziyouz.com

    Reley RELEY, Reyli (Rayleigh) Jon Uilyam [lord unvonini olgunça (1873) — Strett (Strut:); (1842.12.11, LengfordGrov — 1919.30.6, TirlingPleys] — ingliz fizigi, tebraniş nazariyasi asosçilaridan biri; London Qirollik jamiyati a'zosi (1873 y.dan). Kembrij un-tini tugatgan (1865), J.K. Maksvell ölimidan keyin şu un-t prof. (1879 y.dan) va Kembrij un-ti krşidagi Kavendiş lab. direktori. Britaniya Qirollik in-ti prof. (1887 y.dan).

    Ilmiy işlari akustika, tebraniş nazariyasi, optika, elektr va fizikaning boşqa sohalariga oid. U guruhdi va fazaviy tezliklar farqini tuşuntirib berdi va guruqli tezlik formulasi (Reley formulasi)ni yaratdi. R. mutlaq qora jism nurlanişining qonunlaridan biri — şu jism nurlaniş spektrida energiya taqsimotining traga boğlikligini ifodalaydigan qonun (Reley — Jins nurlaniş qonuni)ni işlab çiqdi (1900), bu qonun kvant nazariyaning yaratilişida muhim örin egalladi. R. yoruğlik soçilişining molekulyar nazariyasiga asos soldi. U U. Ramzay b-n birgalikda argonni kaşf etdi (1894). Nobel mukofoti laureati (1904).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    РЭЛЕЙ, Рейли (Rayleigh) Жон Уильям [лорд унвонини олгунча (1873) — Стретт (Strut:); (1842.12.11, ЛэнгфордГров — 1919.30.6, ТирлингПлейс] — инглиз физиги, тебраниш назарияси асосчиларидан бири; Лондон Қироллик жамияти аъзоси (1873 й.дан). Кембриж ун-тини тугатган (1865), Ж.К. Максвелл ўлимидан кейин шу ун-т проф. (1879 й.дан) ва Кембриж ун-ти кршидаги Кавендиш лаб. директори. Британия Қироллик ин-ти проф. (1887 й.дан).

    Илмий ишлари акустика, тебраниш назарияси, оптика, электр ва физиканинг бошқа соҳаларига оид. У гуруҳди ва фазавий тезликлар фарқини тушунтириб берди ва гуруқли тезлик формуласи (Рэлей формуласи)ни яратди. Р. мутлақ қора жисм нурланишининг қонунларидан бири — шу жисм нурланиш спектрида энергия тақсимотининг трага боғликлигини ифодалайдиган қонун (Релей — Жинс нурланиш қонуни)ни ишлаб чиқди (1900), бу қонун квант назариянинг яратилишида муҳим ўрин эгаллади. Р. ёруғлик сочилишининг молекуляр назариясига асос солди. У У. Рамзай б-н биргаликда аргонни кашф этди (1894). Нобель мукофоти лауреати (1904).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.