Rentgen
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 157-b. — ziyouz.com
Rentgen — rentgen va gammanurlanişlar ekspozitsiya dozasining birliklar tizimiga kirmagan birligi; ular havoni ionlaş ta'sirini ifodalaydi. V. K. Rentgen şarafiga qöyilgan. R b-n belgilanadi. 1 R rentgen va gammanurlanişda iştirok etuvçi elektronlar 0,001293 g havoda bir xil işorali barça ionlarning yigindi zaryadi 4'Yu Kl ga teng bölgan ionlarni hosil qiladigan doza. 1 R 1 sm3 havoda 2,083109 juft ion yoki 1 g havoda 1,61 10'2 juft ion borligini anglatadi. R. Xalqaro birliklar tizimidatk ekspozitsiya dozasi (Kl/kg) b-n kuyidagiça boğlangan: 1 R=2,57976104 Kl/kg. Dozimetriyada R.ning fizik ekvivalenti RFE va biologik ekvivalenti RBE degan doza birliklar i mavjud. RFE turli ionlovçi nurlanişni ifodalaydi; unda 1 g moddada yutilgan energiya miqdori 1 R dozali rentgen yoki gammanurlaniş 1 g havoni ionlaş uçun sarf qilgan energiyasi miqdoriga teng. 1 RFE = 85 erg/g. RBE turli ionlovçi nurlanişning biologik töqimada yutilgan şunday mik,doriki, uning biologik ta'siri 1 R dozali rentgen yoki gammanurlanişning ta'siriga ekvivalent. R. texnika, tibbiyot va b. sohalarda keng qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕНТГЕН — рентген ва гамманурланишлар экспозиция дозасининг бирликлар тизимига кирмаган бирлиги; улар ҳавони ионлаш таъсирини ифодалайди. В. К. Рентген шарафига қўйилган. Р б-н белгиланади. 1 Р рентген ва гамманурланишда иштирок этувчи электронлар 0,001293 г ҳавода бир хил ишорали барча ионларнинг йигинди заряди 4’Ю Кл га тенг бўлган ионларни ҳосил қиладиган доза. 1 Р 1 см3 ҳавода 2,083109 жуфт ион ёки 1 г ҳавода 1,61 10’2 жуфт ион борлигини англатади. Р. Халқаро бирликлар тизимидатк экспозиция дозаси (Кл/кг) б-н куйидагича боғланган: 1 Р=2,57976104 Кл/кг. Дозиметрияда Р.нинг физик эквиваленти РФЭ ва биологик эквиваленти РБЭ деган доза бирликлар и мавжуд. РФЭ турли ионловчи нурланишни ифодалайди; унда 1 г моддада ютилган энергия миқдори 1 Р дозали рентген ёки гамманурланиш 1 г ҳавони ионлаш учун сарф қилган энергияси миқдорига тенг. 1 РФЭ = 85 эрг/г. РБЭ турли ионловчи нурланишнинг биологик тўқимада ютилган шундай мик,дорики, унинг биологик таъсири 1 Р дозали рентген ёки гамманурланишнинг таъсирига эквивалент. Р. техника, тиббиёт ва б. соҳаларда кенг қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.