Rentgen apparati

Rentgen apparati — rentgen nurlarini hosil qiliş va ulardan foydalaniş uçun möljallangan qurilma. R.a. rentgenodiagnostika, rentgenoterapiya va rentgen analizida işlatiladigan turlarga bölinadi. R.a.ning muqim (rentgen kabinetlarida, lab. va b. maxsus xonalarda işlaydigan va b.) va köçma (qölda olib yuriladigan) xillari böladi. R.a. rentgen trubkasi, transformator va töğrilagiçdan, R. a.ni boşkariş va nazorat qiliş pulti, örganiladigan obyekt va rentgen trubkasi urnatiladigan ştativdan iborat. Rentgen trubkasi (rasmga q.) elektrovakuum asbob; unda rentgen nurlari hosil qilinadi. Asosiy qismlari: anod (rentgen nurlari manbai), katod (elektronlar manbai) va qobiq (kolba). Anodga yuqori kuçlaniş berilganda anod sirtida tezlaşgan elektronlar oqimi tufayli bombardimon sodir buladi. Xosil bulgan kinetik energiyaning bir qismi rentgen nurlariga, kup qismi issiqlik energiyasiga aylanadi. R.a. işlayotganda xavfsizlikni ta'minlaş uçun yuqori kuçlaniş ostidagi qismlari muhofaza qilib qöyiladi, signalizatsiya tizimi buladi; R.a.ning ba'zi qismlari va apparat örnatilgan xona blokirovka qilinadi, rentgen nurlaridan himoya qiliş vositalaridan foydalaniladi.

Tibbiyotda R.a. yordamida organlarni köriş, suratini olişdan taşqari, flyuorografiya ötkaziş mumkin. Muqim R.a.ga organlarni qavatmaqavat kuzatiş (tomografiya), yurak va qon tomirlarini kontrast tekşiriş (antiografiya) uçun alohida moslamalar örnatiladi. R.a.dagi elektronoptik özgartirgiç tekşirilayotgan obyektdagi eng mayda organ va b.ni xam köriş, uni kinoga oliş hamda televizion yöl b-n kuzatiş imkonini beradi.