Rentgenodiagno stika
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 161-b. — ziyouz.com
Rentgenodiagno stika (rentgen va diagnostika) — rentgenologik tekşiruvga asoslanib, kasalliklarni aniqlaş. Rentgenoskopiya va rentgenografiya usullari bor (rentgenografiyaning yana bir turi flyuorografiyadir). Rentgen nurlari odam tanasidan ötayotganda turli ziçlikdagi töqimalarga turliça yutiladi. Şu sababli, ekran yoki rentgenogrammada tasvir turliça, ya'ni kora fonda oq dog, oq fonda qora dog bölib aks etadi, kökrak qafasi rentgen apparatida tekşiril ganda uning tasviri ekranga uç xil — suyak (qovurğa, ömrov va umurtka suyaklari) quyuq soya, yumşoq töqima (teri, yoğ hujayralari, muskul, nerv, tomirlar) krramtir soya, öpka töqimasi oqiş soya bölib tuşadi, yalliğlaniş, ösma hosil bölgan joy qorayib, öpka töqimasining yemirilgan joylari (Mas, öpka kavernasi) oqarib körinadi.
Rentgenologning vazifasi şu tasvirlarni taxlil qilib, kasalliklarni aniqlaşdir. R.da ba'zi a'zolar (Mas, suyak, yurak, öpka) tabiiy holiça, alohida tayyorgarlik körmasdan tekşirilaveradi, ba'zi a'zo va sistemalar (Mas, me'da, qizilöngaç, içak va b.)ni tekşirişda esa sun'iy kontrastlik hosil qilinadi, ya'ni tekşirilayotgan organga rentgenkontrast moddalardan yuboriladi.
R. usuli kasalliklarni aniqlaş va profilaktik tekşirişda keng tarqalgan. Özbekistonning şahar va qişloklaridagi köpçilik kasalxona va poliklinikalar R. apparatlari b-n jihozlangan. Respublikadagi tibbiyot intlarining tegişli kafedralari va Özbekiston rentgenologiya va radiologiya markazi R.ga oid işlarga taşkiliymetodik rahbarlik qiladi. Hoz. Özbekisitonda öta zamonaviy yangi kompyuter va yadromagnitli tomografiya usullari keng qöllanmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕНТГЕНОДИАГНО СТИКА (рентген ва диагностика) — рентгенологик текширувга асосланиб, касалликларни аниқлаш. Рентгеноскопия ва рентгенография усуллари бор (рентгенографиянинг яна бир тури флюорографиядир). Рентген нурлари одам танасидан ўтаётганда турли зичликдаги тўқималарга турлича ютилади. Шу сабабли, экран ёки рентгенограммада тасвир турлича, яъни кора фонда оқ дог, оқ фонда қора дог бўлиб акс этади, кўкрак қафаси рентген аппаратида текширил ганда унинг тасвири экранга уч хил — суяк (қовурға, ўмров ва умуртка суяклари) қуюқ соя, юмшоқ тўқима (тери, ёғ ҳужайралари, мускул, нерв, томирлар) кррамтир соя, ўпка тўқимаси оқиш соя бўлиб тушади, яллиғланиш, ўсма ҳосил бўлган жой қорайиб, ўпка тўқимасининг емирилган жойлари (Мас, ўпка кавернаси) оқариб кўринади.
Рентгенологнинг вазифаси шу тасвирларни тахлил қилиб, касалликларни аниқлашдир. Р.да баъзи аъзолар (Мас, суяк, юрак, ўпка) табиий ҳолича, алоҳида тайёргарлик кўрмасдан текширилаверади, баъзи аъзо ва системалар (Мас, меъда, қизилўнгач, ичак ва б.)ни текширишда эса сунъий контрастлик ҳосил қилинади, яъни текширилаётган органга рентгенконтраст моддалардан юборилади.
Р. усули касалликларни аниқлаш ва профилактик текширишда кенг тарқалган. Ўзбекистоннинг шаҳар ва қишлокларидаги кўпчилик касалхона ва поликлиникалар Р. аппаратлари б-н жиҳозланган. Республикадаги тиббиёт интларининг тегишли кафедралари ва Ўзбекистон рентгенология ва радиология маркази Р.га оид ишларга ташкилийметодик раҳбарлик қилади. Ҳоз. Ўзбекиситонда ўта замонавий янги компьютер ва ядромагнитли томография усуллари кенг қўлланмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.