Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Rentgenologiya

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 161–162-b. — ziyouz.com

    Rentgenologiya (rentgen va ... logiya) — tibbiyot sohasi; a'zolar va sistemalar tuzilişi hamda funksiyalarini tekşirişda, kasalliklar rentgenodiagnostikasida rentgen nurlaridan foydalaniş masalalarini örganadi. R.rentgen nurlari kaşf etilişi b-n yuzaga kelgan. R. odam morfologiyasi, fiziologiyasi va patologiyasiga oid bir qança masalalarni işlab çiqişda, şuningdek, soğliqni sakdaşni amaliy rivojlantirişda muhim rol öynadi. Rentgenologik metod kasalliklarni aniqlaşda yetakçi usullardan hisoblanadi (q. Rentgenodiagnostika). R.ning 20-a.ning ikkinçi yarmidagi rivoji fan va texnika taraqqiyoti b-n çambarças boğliq. Hoz. R. oldida tibbiyot sohasidagi rentgen texnikasini va kasalliklarni tekşiriş metodikasini takomillaştiriş, kasalliklarni rentgen nurlari b-n aniqlaş nazariyasini rivojlantiriş, turli organlarning rentgenogrammasi va flyuorogrammasini hosil qiladigan avtomatik qurilmalarni yaratiş, angiografiya va limfografiyani rivojlantiriş, elektrorentgenografiyani amalda tatbiq etiş, bemorlarni rentgenologik tekşirişdan ötkazişda ularni rentgen nurlaridan muhofazalaşni kuçaytiriş kabi muqim masalalar turibdi.

    R. b-n radiologiya tarixan özaro jips boğlangan bölib, bu boğliklik, Mas, intlar, ilmiy jamiyatlar, jurnal va b. (rentgenoradiologiya tarzida) nomlanişida öz aksini topgan. Köpgina mamlakatlarda R. ma'nosini «radiologiya» termini işlatiladi. R.fani tibbiyot intlarining R. va radiologiya kafedralarida öqitiladi.

    Özbekistonda ilk bor 1921 y. Örta Osiyo un-ti tibbiyot f-tida rentgen kabineta, 1923 y.dan bu kabinet negizida alohida R. bölimi taşkil etildi. Keyinçalik birinçi özbek rentgenologiyalaridan 3. Egamberdiyev, S. Nosirov va b. şu sohada faoliyat körsata boşladilar. 1958 y. Toşkentda Özbekiston Rentgenologiya, radiologiya va onkologiya i.t. instituta taşkil etilişi, ToşTI, SamTI, Pediatriya tibbiyot inti, Andijon tibbiyot inti, Respublika vraçlar malakasini oşiriş in-tida R. kafedrasi oçilişi munosabati b-n R. fani rivojlandi. Bunda J. M. Abdurasulov, J. N. Maxsumov, Ş. Mirğaniyev, A. R. Mansurov, K. Otabekova kabi olimlarning xizmati katta.

    Ad.: Ilyosov T. N., Klinik radiologiya asoslari, T., 2002.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    РЕНТГЕНОЛОГИЯ (рентген ва ... логия) — тиббиёт соҳаси; аъзолар ва системалар тузилиши ҳамда функцияларини текширишда, касалликлар рентгенодиагностикасида рентген нурларидан фойдаланиш масалаларини ўрганади. Р.рентген нурлари кашф этилиши б-н юзага келган. Р. одам морфологияси, физиологияси ва патологиясига оид бир қанча масалаларни ишлаб чиқишда, шунингдек, соғлиқни сакдашни амалий ривожлантиришда муҳим роль ўйнади. Рентгенологик метод касалликларни аниқлашда етакчи усуллардан ҳисобланади (қ. Рентгенодиагностика). Р.нинг 20-а.нинг иккинчи ярмидаги ривожи фан ва техника тараққиёти б-н чамбарчас боғлиқ. Ҳоз. Р. олдида тиббиёт соҳасидаги рентген техникасини ва касалликларни текшириш методикасини такомиллаштириш, касалликларни рентген нурлари б-н аниқлаш назариясини ривожлантириш, турли органларнинг рентгенограммаси ва флюорограммасини ҳосил қиладиган автоматик қурилмаларни яратиш, ангиография ва лимфографияни ривожлантириш, электрорентгенографияни амалда татбиқ этиш, беморларни рентгенологик текширишдан ўтказишда уларни рентген нурларидан муҳофазалашни кучайтириш каби муқим масалалар турибди.

    Р. б-н радиология тарихан ўзаро жипс боғланган бўлиб, бу боғликлик, Мас, интлар, илмий жамиятлар, журнал ва б. (рентгенорадиология тарзида) номланишида ўз аксини топган. Кўпгина мамлакатларда Р. маъносини «радиология» термини ишлатилади. Р.фани тиббиёт интларининг Р. ва радиология кафедраларида ўқитилади.

    Ўзбекистонда илк бор 1921 й. Ўрта Осиё ун-ти тиббиёт ф-тида рентген кабинета, 1923 й.дан бу кабинет негизида алоҳида Р. бўлими ташкил этилди. Кейинчалик биринчи ўзбек рентгенологияларидан 3. Эгамбердиев, С. Носиров ва б. шу соҳада фаолият кўрсата бошладилар. 1958 й. Тошкентда Ўзбекистон Рентгенология, радиология ва онкология и.т. института ташкил этилиши, ТошТИ, СамТИ, Педиатрия тиббиёт инти, Андижон тиббиёт инти, Республика врачлар малакасини ошириш ин-тида Р. кафедраси очилиши муносабати б-н Р. фани ривожланди. Бунда Ж. М. Абдурасулов, Ж. Н. Махсумов, Ш. Мирғаниев, А. Р. Мансуров, К. Отабекова каби олимларнинг хизмати катта.

    Ад.: Илёсов Т. Н., Клиник радиология асослари, Т., 2002.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.