Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Reostat

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 163–164-b. — ziyouz.com

    Reostat (yun. rheos — oqim va statos — qözğalmas) — elektr zanjiridagi tok yoki kuçlanişni rostlab turadigan qurilma. Asosan, faol qarşilikdan iborat; qarşilikni ravon yoki poğonali özgartiriş mumkin. Vazifasiga köra, R. işga tuşiriş, işga tuşirişrostlaş, rostlaş va nagruzka, qarşilik; materialiga köra, metall, lampali, suyuqlikli va kömirli xillarga bölinadi.

    Işga tuşiriş R.i elektr dvigatellarni işga tuşirişda tokni çeklaş uçun işlatiladi. Işga tuşiriş — rostlaş R.i elektr dvigatellarini işga tuşiriş paytida tokni çeklaş b-n birga zanjirdagi tok yoki kuçlanişni rostlaydi. Rostlaş R.i elektr zanjirida tok yoki kuçlanişni rostlab turiş uçun möljallanadi. Nagruzka R.i esa akkumulyatorlar batareyasini zaryadlaş va b. maqsadlarda işlatiladi (Mas, lampali R.). Su yuql ikl i R. içiga elektrolit töldirilgan va elektrod botirilgan idişdan iborat. Uning karşiligi elektrodlar orasidagi masofani yoki elektrodlarning suyuklikka botiş çuqurligini özgartirib rostlanadi. Kömirli R. yupqa kömir şaybalaridan ustunça körinişida yiğiladi. Uning qarşiligi ustunçalarga qöyiladigan bosimni özgartirib rostlanadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    РЕОСТАТ (юн. rheos — оқим ва statos — қўзғалмас) — электр занжиридаги ток ёки кучланишни ростлаб турадиган қурилма. Асосан, фаол қаршиликдан иборат; қаршиликни равон ёки поғонали ўзгартириш мумкин. Вазифасига кўра, Р. ишга тушириш, ишга туширишростлаш, ростлаш ва нагрузка, қаршилик; материалига кўра, металл, лампали, суюқликли ва кўмирли хилларга бўлинади.

    Ишга тушириш Р.и электр двигателларни ишга туширишда токни чеклаш учун ишлатилади. Ишга тушириш — ростлаш Р.и электр двигателларини ишга тушириш пайтида токни чеклаш б-н бирга занжирдаги ток ёки кучланишни ростлайди. Ростлаш Р.и электр занжирида ток ёки кучланишни ростлаб туриш учун мўлжалланади. Нагрузка Р.и эса аккумуляторлар батареясини зарядлаш ва б. мақсадларда ишлатилади (Мас, лампали Р.). Су юқл икл и Р. ичига электролит тўлдирилган ва электрод ботирилган идишдан иборат. Унинг каршилиги электродлар орасидаги масофани ёки электродларнинг суюкликка ботиш чуқурлигини ўзгартириб ростланади. Кўмирли Р. юпқа кўмир шайбаларидан устунча кўринишида йиғилади. Унинг қаршилиги устунчаларга қўйиладиган босимни ўзгартириб ростланади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.