Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Repellentlar

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 165-b. — ziyouz.com

    Repellentlar (lot. repellens — özidan qoçiruvçi, qaytaruvçi) — pestitsidlar guruhiga kiradigan kimyoviy preparatlar. Haşarotlarni ular oziqlanadigan ösimliklardan, şuningdek, hayvonlar va odamlardan qoçirişda qöllaniladi. R., asosan, q.x. ösimliklarini zararkunandalardan, odamlarni va hayvonlarni qon söruvçi xaşarotlardan himoya qilişda işlatiladi. Hayvonlar va ösimliklardan olingan R. (hidli ötlar, ösimlik moylari va b.)dan qadimdan foydalanib kelingan. Hozir amaliyotda, asosan, uzok, muddat ta'sir etadigan kimyoviy (sintetik) preparatlar — oddiy va murakkab efirlar, spirtlar, aldegidlar, efir moylari va b. qöllaniladi. R. haşarotlarning hid seziş, sançişsöriş organlariga ta'sir etib, ularni izdan çiqariş, şuningdek, ösimliklarning haşarotlarni jalb etadigan hidlarini yöqotiş (Mas, limon moyi) asosida ta'sir körsatadi. R. issiq qonli hayvonlar uçun kam zaharli qisoblanadi va şuning uçun amalda keng qöllaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    РЕПЕЛЛЕНТЛАР (лот. repellens — ўзидан қочирувчи, қайтарувчи) — пестицидлар гуруҳига кирадиган кимёвий препаратлар. Ҳашаротларни улар озиқланадиган ўсимликлардан, шунингдек, ҳайвонлар ва одамлардан қочиришда қўлланилади. Р., асосан, қ.х. ўсимликларини зараркунандалардан, одамларни ва ҳайвонларни қон сўрувчи хашаротлардан ҳимоя қилишда ишлатилади. Ҳайвонлар ва ўсимликлардан олинган Р. (ҳидли ўтлар, ўсимлик мойлари ва б.)дан қадимдан фойдаланиб келинган. Ҳозир амалиётда, асосан, узок, муддат таъсир этадиган кимёвий (синтетик) препаратлар — оддий ва мураккаб эфирлар, спиртлар, альдегидлар, эфир мойлари ва б. қўлланилади. Р. ҳашаротларнинг ҳид сезиш, санчишсўриш органларига таъсир этиб, уларни издан чиқариш, шунингдек, ўсимликларнинг ҳашаротларни жалб этадиган ҳидларини йўқотиш (Мас, лимон мойи) асосида таъсир кўрсатади. Р. иссиқ қонли ҳайвонлар учун кам заҳарли қисобланади ва шунинг учун амалда кенг қўлланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.