Repetek qöriqxonasi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 166-b. — ziyouz.com
Repetek qöriqxonasi — Şarqiy Qoraqumning markaziy qismidagi qöriqxona. Turkmanobod (sobiq Çorjöy) ş.dan 70 km janubda. Qumli çölning tabiiy majmuini qöriqlaş va örganiş uçun 1928 y.da Repetek qumli çöl st-yasi (1912) negizida taşkil etilgan. Örta Osiyoning issiq joylaridan biri (eng baland harorati 50°; yillik yoğin 114 mm). Mayd. 34,6 ming ga. Boşqa qöriqxonalardan jöyakjöyak, döng barxanlar va ular majmui, şuningdek, Qoraqum çölida ösadigan asosiy ösimlik turkumlari (oq va qora saksovul, qandim, çerkez, quyonsuyak, borjok, quyonquyruq, yaltirboş, çölkuçala, lolaqizğaldoq, sassiqquray, ilonçöp, tuyayaproq, şiraç va b.) b-n ajralib turadi. Hayvonot dunyosi ham xilmaxil. 1000 turdan ortiq haşarot (qönğizlar, kapalaklar, kanalar, çumolilar va b.), sudraluvçilardan 13 tur kaltakesak (agama, gekkon, eçkiemar va b.), 8 tur ilon (çarxilon, öqilon, kölbor ilon va h.k.), daşt toşbaqasi, 196 tur quş (xöjasavdogar, qizilişton, qarğa va b.), sut emizuvçilardan 20 tur (quyon, yumronqoziq, qöşoyoq, jayron, qoraqol va q.k.) yaşaydi.
Ad.: Rustamov A. K., Repetekskiy zapovednik. M., 1971.
Abduşukur Xonazarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕПЕТЕК ҚЎРИҚХОНАСИ — Шарқий Қорақумнинг марказий қисмидаги қўриқхона. Туркманобод (собиқ Чоржўй) ш.дан 70 км жанубда. Қумли чўлнинг табиий мажмуини қўриқлаш ва ўрганиш учун 1928 й.да Репетек қумли чўл ст-яси (1912) негизида ташкил этилган. Ўрта Осиёнинг иссиқ жойларидан бири (энг баланд ҳарорати 50°; йиллик ёғин 114 мм). Майд. 34,6 минг га. Бошқа қўриқхоналардан жўякжўяк, дўнг барханлар ва улар мажмуи, шунингдек, Қорақум чўлида ўсадиган асосий ўсимлик туркумлари (оқ ва қора саксовул, қандим, черкез, қуёнсуяк, боржок, қуёнқуйруқ, ялтирбош, чўлкучала, лолақизғалдоқ, сассиққурай, илончўп, туяяпроқ, ширач ва б.) б-н ажралиб туради. Ҳайвонот дунёси ҳам хилмахил. 1000 турдан ортиқ ҳашарот (қўнғизлар, капалаклар, каналар, чумолилар ва б.), судралувчилардан 13 тур калтакесак (агама, геккон, эчкиэмар ва б.), 8 тур илон (чархилон, ўқилон, кўлбор илон ва ҳ.к.), дашт тошбақаси, 196 тур қуш (хўжасавдогар, қизилиштон, қарға ва б.), сут эмизувчилардан 20 тур (қуён, юмронқозиқ, қўшоёқ, жайрон, қорақол ва қ.к.) яшайди.
Ад.: Рустамов А. К., Репетекский заповедник. М., 1971.
Абдушукур Хоназаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.